АНХАН ШАТНЫ ТҮҮХИЙ ЭД БЭЛТГЭЛИЙН ЦЭГИЙГ ХЭНТИЙ, ДОРНОД АЙМАГТ НЭЭЛЭЭ
“ЦУСНЫ ДАРАЛТ ИХСЭЛТИЙН АЯН” ЗАВХАН АЙМАГТ ӨРНӨЖ БАЙНА
Газрын тос дамжуулах хоолойн төслийн гүйцэтгэл 90 хувьтай байна
Э.Цэрэнцоодол: 2026 оны шалгалтад улс даяар 55 төвд 3,500 орчим багш, албан хаагч хянагчаар ажиллана
Нийслэлийн 2026 оны төсөвт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай тогтоолын төслийг баталлаа
Даншиг наадмын түрүү бөх 30 саяар байлна
Хөвсгөл нуур–Эгийн голын сав дагуух их цэвэрлэгээ эхэллээ
Я.Содбаатар: Орон нутгийн нөхөн сонгуульд МАН 56.5 хувийн саналаар ялалт байгууллаа
"Улаанбаатар Их дуулга-2026" тэмцээнд Монголын баг тавдугаар байрт эрэмблэгдлээ
Хүрээ цам – Даншиг наадмаар нийтийн тээврийн автобус үнэ төлбөргүй үйлчилнэ
УУЛ УУРХАЙН БОХИР УСЫГ 95 ХУВЬ ЦЭВЭРШҮҮЛЖ БАЙНА
Дэлхийн улс орнуудтай харьцуулахад монголчууд цэвэр усны их нөөцтэй гэдэг. Гэвч манай орны газар нутгийн 72 орчим хувь нь их, бага хэмжээгээр цөлжөөд буй энэ үед хамгийн их усны нөөцтэй байлаа ч цангах аюултай гэдгийг илтгэнэ. Нөгөөтэйгүүр одоохондоо эдийн засгийн хөдөлгөх хүч нь уул уурхай байгаа цагт газрын гүнээс ашигт малтмал олборлоход маш их ус ашиглаж буйг дурдах нь зөв. Түүнийг дагаж гол, нуурууд ширгэж буй хэмээн халаглах хүн ч олон байдаг. Энэ бүгдийг нэгтгээд хэлбэл монголын говьд төдийгүй аль ч аймаг, суманд усны асуудал хурцаар хөндөгдөх сэдэв билээ. Тэглээ гээд ус уухаа больж, цай чанахаа багасгах боломжгүй, гагцхүү ухаалаг хэрэглээг хэвшүүлж, амьдралын хэв маягт анхаарах шаардлагатай. Үүний нэгэн дэвшлийг “Антриц Сэпэрэйшн” компани манай улсын уул уурхайд нэвтрүүлээд байна.
Гүнээс олборлосон төмрийн болон бусад төрлийн хүдрийг даралттай усаар шүршиж цэвэрлээд бохир усыг шууд хаядаг нь нийтлэг. Тэгвэл энэ усыг шүүн, цэвэршүүлж дахин ашиглахыг байгаль орчны төлөөх идэвхтэй байгууллагууд уриалдаг. Уг уриалгад яг тохирсон буюу усыг 95 хувь хүртэл цэвэршүүлдэг технологийг “Антриц Сэпэрэйшн”-ийнхэн нэвтрүүлжээ. Өмнөговь аймаг дахь Ухаа Худагийн нүүрсний ордод энэ технологио туршиж, ашигласан бөгөөд дэргэд нь Хаягдлыг усгүйжүүлэх үйлдвэр байгуулсан аж. Нөгөөтэйгүүр уурхайн эцсийн бүтээгдэхүүний гарцад ч эерэгээр нөлөөлж, эдийн засаг, цаг хугацааны хувьд алдагдал багатай болжээ. Урьд нь, нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн хаягдлыг тав орчим км зайд зөөгөөд хиймэл нууранд оруулж, хаягдлыг тунгаах байдлаар дээрх усыг авч дахин ашигладаг байсан гэнэ. Харин одоо зам туулах, хаягдал тунахыг хүлээж цаг алдахгүй. Төдий хэмжээгээр нүүрсний эцсийн бүтээгдэхүүнд шингэх өртөг багасах боломжтой.
“Антриц Сэпэрэйшн” компани уг технологио нэвтрүүлэхийн тулд манай улсад тодорхой хэмжээний судалгаа хийж, аль болох 100 хувь тохирсон төхөөрөмж нэвтрүүлэхийг зорьжээ. Тэр нь ч уурхайд дахин ашиглах усны хэмжээг 2-3 дахин нэмэгдүүлэн, түргэтгэсэн дүнтэй. Жишээ нь, баяжуулах үйлдвэрээс 10 литр хаягдал гарахад 7-8 литр ус шавхаад, дахин ашиглаж буй юм. Хоногт дээд тал нь 3-4 мянган тонн хаягдлыг усгүйжүүлж, эргэлдүүлэх боломжтой. Мөн автомат удирдлагатай учраас хүн хүчний хэрэгцээ шаардаж, хүндрэл учрахгүй гэдгийг “Антриц Сэпэрэйшн” компанийн үйл ажиллагааны зөвлөх Рэйнер Прадер хэллээ. Тэрээр Австри улсаас ирсэн бөгөөд уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг усгүйжүүлэх чиглэлд 150 гаруй жилийн туршлагатай компанид ажилладаг аж.
Усыг 95 хувь цэвэршүүлдэг үйлдвэр технологи нэвтрүүлж, үйлдвэр байгуулахад одоогоор 20 орчим тэрбум төгрөг шаардагдаж буй гэнэ. Гэвч байгаль орчин, усны хомсдол айсуй энэ үед дээрх мөнгөн дүн өчүүхэн тоо билээ. Тэгээд ч хоёр жилийн өмнө Усны тухай хууль шинэчлэгдэж, уул уурхайн компаниуд усаа дахин ашиглахыг тодорхой зааж өгсөн. Монгол Улсын хуулийн өмнө ч бусад компани орон нутаг, байгаль орчны хөгжилд хүндрэл учруулахгүй байх боломж байгааг “Антриц Сэпэрэйшн” компани ийнхүү танилцууллаа.
Гүнээс олборлосон төмрийн болон бусад төрлийн хүдрийг даралттай усаар шүршиж цэвэрлээд бохир усыг шууд хаядаг нь нийтлэг. Тэгвэл энэ усыг шүүн, цэвэршүүлж дахин ашиглахыг байгаль орчны төлөөх идэвхтэй байгууллагууд уриалдаг. Уг уриалгад яг тохирсон буюу усыг 95 хувь хүртэл цэвэршүүлдэг технологийг “Антриц Сэпэрэйшн”-ийнхэн нэвтрүүлжээ. Өмнөговь аймаг дахь Ухаа Худагийн нүүрсний ордод энэ технологио туршиж, ашигласан бөгөөд дэргэд нь Хаягдлыг усгүйжүүлэх үйлдвэр байгуулсан аж. Нөгөөтэйгүүр уурхайн эцсийн бүтээгдэхүүний гарцад ч эерэгээр нөлөөлж, эдийн засаг, цаг хугацааны хувьд алдагдал багатай болжээ. Урьд нь, нүүрс баяжуулах үйлдвэрийн хаягдлыг тав орчим км зайд зөөгөөд хиймэл нууранд оруулж, хаягдлыг тунгаах байдлаар дээрх усыг авч дахин ашигладаг байсан гэнэ. Харин одоо зам туулах, хаягдал тунахыг хүлээж цаг алдахгүй. Төдий хэмжээгээр нүүрсний эцсийн бүтээгдэхүүнд шингэх өртөг багасах боломжтой.
“Антриц Сэпэрэйшн” компани уг технологио нэвтрүүлэхийн тулд манай улсад тодорхой хэмжээний судалгаа хийж, аль болох 100 хувь тохирсон төхөөрөмж нэвтрүүлэхийг зорьжээ. Тэр нь ч уурхайд дахин ашиглах усны хэмжээг 2-3 дахин нэмэгдүүлэн, түргэтгэсэн дүнтэй. Жишээ нь, баяжуулах үйлдвэрээс 10 литр хаягдал гарахад 7-8 литр ус шавхаад, дахин ашиглаж буй юм. Хоногт дээд тал нь 3-4 мянган тонн хаягдлыг усгүйжүүлж, эргэлдүүлэх боломжтой. Мөн автомат удирдлагатай учраас хүн хүчний хэрэгцээ шаардаж, хүндрэл учрахгүй гэдгийг “Антриц Сэпэрэйшн” компанийн үйл ажиллагааны зөвлөх Рэйнер Прадер хэллээ. Тэрээр Австри улсаас ирсэн бөгөөд уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг усгүйжүүлэх чиглэлд 150 гаруй жилийн туршлагатай компанид ажилладаг аж.
Усыг 95 хувь цэвэршүүлдэг үйлдвэр технологи нэвтрүүлж, үйлдвэр байгуулахад одоогоор 20 орчим тэрбум төгрөг шаардагдаж буй гэнэ. Гэвч байгаль орчин, усны хомсдол айсуй энэ үед дээрх мөнгөн дүн өчүүхэн тоо билээ. Тэгээд ч хоёр жилийн өмнө Усны тухай хууль шинэчлэгдэж, уул уурхайн компаниуд усаа дахин ашиглахыг тодорхой зааж өгсөн. Монгол Улсын хуулийн өмнө ч бусад компани орон нутаг, байгаль орчны хөгжилд хүндрэл учруулахгүй байх боломж байгааг “Антриц Сэпэрэйшн” компани ийнхүү танилцууллаа.
Б.Билэг
0 Сэтгэгдэл
























