АНХАН ШАТНЫ ТҮҮХИЙ ЭД БЭЛТГЭЛИЙН ЦЭГИЙГ ХЭНТИЙ, ДОРНОД АЙМАГТ НЭЭЛЭЭ
“ЦУСНЫ ДАРАЛТ ИХСЭЛТИЙН АЯН” ЗАВХАН АЙМАГТ ӨРНӨЖ БАЙНА
Газрын тос дамжуулах хоолойн төслийн гүйцэтгэл 90 хувьтай байна
Э.Цэрэнцоодол: 2026 оны шалгалтад улс даяар 55 төвд 3,500 орчим багш, албан хаагч хянагчаар ажиллана
Нийслэлийн 2026 оны төсөвт нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай тогтоолын төслийг баталлаа
Даншиг наадмын түрүү бөх 30 саяар байлна
Хөвсгөл нуур–Эгийн голын сав дагуух их цэвэрлэгээ эхэллээ
Я.Содбаатар: Орон нутгийн нөхөн сонгуульд МАН 56.5 хувийн саналаар ялалт байгууллаа
"Улаанбаатар Их дуулга-2026" тэмцээнд Монголын баг тавдугаар байрт эрэмблэгдлээ
Хүрээ цам – Даншиг наадмаар нийтийн тээврийн автобус үнэ төлбөргүй үйлчилнэ
Эрвээхий мөхлийн ирмэгт иржээ
Зун цаг гэхээр л өөрийн эрхгүй өнгө алагласан цэцэг, гоёмсог хээ хуараар гоёсон эрвээхий нүдэнд буудаг. Загварынхан ч эрвээхэйг хөгжил баяр баясгалан, амьдралын гэрэл гэгээг илтгэсэн зохиомжиндоо ашиглах нь их. Зун цагийг хэрвээ эрвээхийгүйгээр төсөөлбөл ямар байх бол... Дэлхийн дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн жилүүдэд Европын ихэнх орон хуурайшилттай, гантай байгаагаас болж эрвээхийний маш олон төрөл устаж үгүй болсоор байна хэмээн эрдэмтэд санаа зовниж эхэлжээ. Энэ тухай экологийн “Nature Climate Change” сэтгүүлд бичсэн байна. “Судалгааг эхлэхээс өмнө би амьтан ургамалд цаг агаарын өөрчлөлт ийм хүчтэй нөлөөлж байгаа гэдгийг төсөөлөө ч үгүй байлаа. Эрвээхий хуурайшилт ганг маш эмзгээр хүлээж авч байгаагаас харахад хагас зуун жилийн дараа энэ шавьжны маш олон төрөл нь устаж үгүй болох нь тодорхой байна.
Тэгэхээр бид хэрвээ эрвээхийтэй үлдэе гэж бодож байгаа бол энэ амьтны амьдрах орчинг бүрдүүлж нүүрс хүчлийн хий ялгаруулалтаа хязгаарлах хэрэгтэй байна” хэмээн Их Британийн Эксетера их сургуулийн эрдэмтэн Том Оливер бичжээ. Оливер түүний багийнхны тооцоолсноор хамгийн сүүлд амьд үлдэх магадлалтай зургаан зүйл эрвээхий дээр судалгаагаа төвлөрүүлэн хийсэн байна. Британийн эрдэмтэд сүүлийн жилүүдэд цаг уурын өөрчлөлт нь эдгээр амьтдын амьдрах орчныг өөрчилснөөс үүдэн мөхлийн ирмэгт хүргэжээ гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм. Butterfly “Monitoring Scheme” төслийн хүрээнд Британийн 129 газрын зургаан зүйл эрвээхэйний амьдралыг судалжээ. Эрдэмтэд эрвээхийний төрөл бүр дээр карт нээн хагас зуун жилийн хугацаанд хэрхэн хувирч өөрчлөгдөж буйг нарийн тэмдэглэжээ. Мөн энэ хугацаанд цаг уур хэрхэн өөрчлөгдсөнийг НҮБ-ын цаг уурын өөрчлөлтийн судалгаанд тулгуурлан шинжилсэн аж. Харамсалтай нь, эрвээхийнүүдийн амьдрах орчин усны хомсдлоос үүдэн хумигдсаар байгаль орчны өөрчлөлтөд хэт мэдрэмтгий энэхүү шавьжны амьд үлдэх магадлал нь тэгтэй тэнцүү гэсэн судалгааны дүн гарсан аж. Оливерын багийнхан энэхүү шавьжийг хамгаалж үлдэх гарц нь нүүрсхүчлийн хийг бууруулах гэж үзэн боломжийн хэрээр буулгаад байгаа ч эрвээхэйний амьдрах боломжийг 10,6 хувиар нэмэгдүүлсэн байна.
Зохиогчдын тайлбарласнаар уур амьсгалын өөрчлөлт нь эрвээхийний төрөл зүйлийг устаж үгүй болоход нөлөөлөөд зогсохгүй хэд хэдэн төрөл зүйлийнх нь хувьсал 21 дүгээр зууны хуурай уур амьсгалд дасан зохицох боломжийг олгохгүй байгаа аж. Тиймээс эрдэмтэд өөрийн орны болон бусад улсын эрх баригчдад хүлэмжийн хийн ялгаралтыг бууруулж, шавьж амьдрах орчныг нөхөн сэргээх арга хэмжээ яаралтай авахыг уриалж буй юм.
Зун цаг гэхээр л өөрийн эрхгүй өнгө алагласан цэцэг, гоёмсог хээ хуараар гоёсон эрвээхий нүдэнд буудаг. Загварынхан ч эрвээхэйг хөгжил баяр баясгалан, амьдралын гэрэл гэгээг илтгэсэн зохиомжиндоо ашиглах нь их. Зун цагийг хэрвээ эрвээхийгүйгээр төсөөлбөл ямар байх бол... Дэлхийн дулааралтай холбоотойгоор сүүлийн жилүүдэд Европын ихэнх орон хуурайшилттай, гантай байгаагаас болж эрвээхийний маш олон төрөл устаж үгүй болсоор байна хэмээн эрдэмтэд санаа зовниж эхэлжээ. Энэ тухай экологийн “Nature Climate Change” сэтгүүлд бичсэн байна. “Судалгааг эхлэхээс өмнө би амьтан ургамалд цаг агаарын өөрчлөлт ийм хүчтэй нөлөөлж байгаа гэдгийг төсөөлөө ч үгүй байлаа. Эрвээхий хуурайшилт ганг маш эмзгээр хүлээж авч байгаагаас харахад хагас зуун жилийн дараа энэ шавьжны маш олон төрөл нь устаж үгүй болох нь тодорхой байна.Тэгэхээр бид хэрвээ эрвээхийтэй үлдэе гэж бодож байгаа бол энэ амьтны амьдрах орчинг бүрдүүлж нүүрс хүчлийн хий ялгаруулалтаа хязгаарлах хэрэгтэй байна” хэмээн Их Британийн Эксетера их сургуулийн эрдэмтэн Том Оливер бичжээ. Оливер түүний багийнхны тооцоолсноор хамгийн сүүлд амьд үлдэх магадлалтай зургаан зүйл эрвээхий дээр судалгаагаа төвлөрүүлэн хийсэн байна. Британийн эрдэмтэд сүүлийн жилүүдэд цаг уурын өөрчлөлт нь эдгээр амьтдын амьдрах орчныг өөрчилснөөс үүдэн мөхлийн ирмэгт хүргэжээ гэсэн дүгнэлтэд хүрсэн юм. Butterfly “Monitoring Scheme” төслийн хүрээнд Британийн 129 газрын зургаан зүйл эрвээхэйний амьдралыг судалжээ. Эрдэмтэд эрвээхийний төрөл бүр дээр карт нээн хагас зуун жилийн хугацаанд хэрхэн хувирч өөрчлөгдөж буйг нарийн тэмдэглэжээ. Мөн энэ хугацаанд цаг уур хэрхэн өөрчлөгдсөнийг НҮБ-ын цаг уурын өөрчлөлтийн судалгаанд тулгуурлан шинжилсэн аж. Харамсалтай нь, эрвээхийнүүдийн амьдрах орчин усны хомсдлоос үүдэн хумигдсаар байгаль орчны өөрчлөлтөд хэт мэдрэмтгий энэхүү шавьжны амьд үлдэх магадлал нь тэгтэй тэнцүү гэсэн судалгааны дүн гарсан аж. Оливерын багийнхан энэхүү шавьжийг хамгаалж үлдэх гарц нь нүүрсхүчлийн хийг бууруулах гэж үзэн боломжийн хэрээр буулгаад байгаа ч эрвээхэйний амьдрах боломжийг 10,6 хувиар нэмэгдүүлсэн байна.
Зохиогчдын тайлбарласнаар уур амьсгалын өөрчлөлт нь эрвээхийний төрөл зүйлийг устаж үгүй болоход нөлөөлөөд зогсохгүй хэд хэдэн төрөл зүйлийнх нь хувьсал 21 дүгээр зууны хуурай уур амьсгалд дасан зохицох боломжийг олгохгүй байгаа аж. Тиймээс эрдэмтэд өөрийн орны болон бусад улсын эрх баригчдад хүлэмжийн хийн ялгаралтыг бууруулж, шавьж амьдрах орчныг нөхөн сэргээх арга хэмжээ яаралтай авахыг уриалж буй юм.
0 Сэтгэгдэл
























