Шинэчлэлийн Засгийн газар байгуулагдсан цагаасаа ард иргэдэд үйл ажиллагааны явц, тайланг нээлттэй танилцуулдаг өдөрлөг зохион байгуулаад уламжлал болж. Өчигдөр Зам, тээврийн яамны нээлттэй өдөрлөг Чингисийн талбайд өрнөлөө. Авто зам, төмөр зам, агаарын болон далайн тээвэр гээд улс орны хөгжлийн түлхүүр салбаруудын нэг хийсэн бүтээсэн ажлын тайлан, шинээр нэвтрүүлсэн техник технологи, хойшид хэрэгжүүлэх төлөвлөгөө танилцуулгаа бүрэн дэлгэсэн байв. Эдгээрийн дундаас хамгийн их ачаа тээж, хамгийн өнөр бүлтэй төмөр замын салбарыг онцоллоо. Орос, Монголын хувь нийлүүлсэн Улаанбаатар төмөр зам нийгэмлэгээр төлөөлүүлдэг байсан энэ салбарт үндэсний хөрөнгө оруулалттай анхны компани “Монголын төмөр зам” байгуулагдаад зургаан жил өнгөрч байна. Ган замын салбарт хамт олноо удирдан ажиллаж буй зарим төлөөлөлтэй уулзаж ярилцлаа.




“Монголын төмөр зам” төрийн өмчит хувьцаат компанийн гүйцэтгэх захирал.

-Танай компани бай­гуулагдаад багагүй хуга­цаа өнгөрлөө. Бүтээн бай­гуулалтын ажлынхаа яв­цаас танилцуулахгүй юу?
-Бид монго­лын төмөр замын сүлжээ бий болгох, уул уурхайн бүтээгдэхүүнийг хөрш ор­нууд­даа нийлүүлэх, гурав­дагч оронд худалддан ний­лүү­лэх зорилгоор бүтээн бай­гуулалтын ажил хийх үүрэгтэй. Засгийн газраас өг­сөн энэ үүргийн дагуу Таван толгой Гашуунсухайт чиглэлийн замын ажлаа эхлүүлсэн. Тодруулбал, газар шорооны ажил 11.8 хувийн гүйцэтгэлтэй байхад хүлээж аваад, жилийн дотор 68 хувь хүртэл үргэлжлүүллээ. Одоо нийт ажил маань 35 хувьтай үргэлжилж байгаа.
Санхүүжилтийн асуудлыг шийдвэрлэчихвэл бид 2015 оны аравдугаар сард бү­рэн хүлээлгэж өгч чад­на. Тавантолгойгоос Сайн­шанд руу, Бичигтээс Хөөт, Дор­но­дын Эрээнцав чиг­лэ­лийн замыг тогтсон гра­фик төлөв­лөгөөний дагуу барь­чихвал Монгол Улсад ихээхэн ашиг авч­рах, стратегийн чухал үр нөлөөтэй. Тиймээс бид шинэчлэлийн Засгийн газар, яамтайгаа нягт хамтран ажиллаж дуусгах болно.

-Үндэсний бүтээн бай­гуу­лагч компани гэдэг ут­гаар тодорхойгүй шийдвэр, хүлээж буй тушаал гэх мэт ажилд хүндрэлтэй зүйл юу байгаа бол?
-Монгол түмний хийж буй маш том төсөл. Урьдчилсан тооцоогоор найм орчим тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалт шаардлагатай. Эх­ний ээлжинд урд чиг­лэ­­лийн замууд 10 жилдээ зардлаа нөхөөд, цаашдаа цэвэр ашигтай ажиллах боломж бүрдэнэ. Тэгээд гол асуудал гэвэл мөнгө босгох, санхүүгийн эх үүсвэрээ олох. Энэ нь шууд хийчихдэг ажил биш тал талын нөхцөл байдлыг харж, шаардлага хангах ёстой. Жишээ нь, хууль эрх зүйн орчин зохистой байх, засаг төрийн бодлого тогтвортой байх, бид өөрсдөө графикаа дагаж, чандлан мөрдөх гээд бүгд цогцоороо хангагдаж байж төсөл маань бүхэлдээ амжилттай хэрэгжинэ. Үүний үр дүнд монгол инженер, бүтээн байгуулагчид ажиллаж чаддаг, монголын менежмент гэж байдаг гэдгийг харуулах ёстой л гэж боддог.

-Төрийн зүгээс төмөр замын чиглэлд бүрэн дүү­рэн анхаардаггүй, ду­туу хө­рөнгө оруулдаг асуудал бай­даг. Энэ тухайд таны бодол?
-Ер нь, аливаа шинэ ажилд хүндрэл гардаг шүү дээ. Ойлголтын түвшин өөр өөр байна. Яг төмөр замаа мэд­дэг хүн инженерийн та­лаас, ач холбогдол, үр өгөөж гээд тооцоолж чадна. Мөн үр ашиг нь эдийн засагт бодитоор орж ирэхэд сая хүлээн зөвшөөрөх гээд үе шаттай л ажиллагаа. Гэтэл төмөр замаа бариад л маргааш нь ашиг өгч эхэлнэ гэж ойлгодог нь ч байх жишээтэй. Ер нь, төмөр замын талаар баримтлах бодлогын баримт бичиг 2010 онд гарсан шүү дээ. Өнгөрсөн хугацаанд ойлголтоо нэг мөр болгох, тодруулах, нэгдсэн бодлоготой болох шаардлага гарсан. Бид бол хэрэгжүүлэгч байгууллага учраас тодорхой шийдвэр гараад л ирвэл шуурхай хэрэгжүүлэхэд бэ­лэн байгаа. Энэ бүгдээ цэг­цэлчихвэл хөрөнгө оруу­лаг­чид нааш хандах, зээл олгох явц ч шуурхай болох юм.



Улаанбаатар төмөр зам нийгэмлэгийн Вагоны аж ахуйн албаны дарга.

-Өдөрлөгт танай алба ямар шинэ технологи та­нилцуулж, оролцож байгаа вэ?
-Манай алба ачаа, сууд­лын вагоны аюулгүй байд­лыг хангах, засвар хариуцан ажилладаг. Бид засварын ажлаа сайжруулах, үйлчилгээний хүртээмжийг нэмэгдүүлэх чиглэлээр 2006 оноос галт тэрэгний дугуйг дотооддоо үйлдвэрлэж, бүрэн угсардаг технологи боловсруулсан. Барилгын ажил нь 2008 оноос барьж эхлээд, одоо 80 гаруй хувьтай яваа. Энэ үйлдвэрийн дотоод технологийн шугам, тоног төхөөрөмжийн хө­рөн­гийн эх үүсвэрийг шийд­вэрлэх шаардлагатай. Урьд­чилсан тооцоогоор 13 сая ам.долларын хөрөнгө хэрэгтэй гэдэг саналаа Зам, тээврийн яаманд өгсөн. Хэрэв үүнийг шийдчихвэл 1.5 жилийн дотор үйлдвэрээ бүрэн ашиглалтад оруулах бололцоотой. Түүнийгээ өнөөд­рийн өдөрлөгт сал­ба­рын удирдлагууд, ард ир­гэдэд танилцуулахыг зорьсон.

-Дугуйн засвар, үйлд­вэрлэлийн талаар дэл­гэрэнгүй ярья. Өнөөдрийг хүртэл манай улс энэ хэрэгцээг хэрхэн хангаж ирсэн бэ?
Төмөр замын ган дугуй угсарч үйлдвэрлэх, их засвар хийх технологи. Энэ нь монголын төмөр замын хөдлөх бүрэлдэхүүний бүх дугуйг дотооддоо үйлдвэрлэх боломж бүрдүүлнэ. Мөн зах зээлийн хувьд дугуйны гол, зээрэнхий бэлдэцийг олон зах зээлээс авах боломж бүрдэх юм. Одоогоор манай улс ийм ажиллагааг жил бүр ОХУ руу явуулж хийдэг. Гадаад валютаар төлбөрөө төлдөг. Манайх бас ачааны вагоны бүх модон эдлэлийг хуванцар эдлэхүүнээр солих технологи энэ жилээс хэрэгжүүлж байна. Эрдэнэтийн ГОК-ын үйлдвэрээс гарсан сав, баглаа боодлын гялгар уутыг ашиглаж үүнийгээ хийж, туршсан. Эхний ээлжинд нэг вагоныг бүрэн тоноглосон. Байгаль орчны бодлогод ой мод огтлохгүй байх чиглэл туссан учраас вагоны бүх модон хэрэглүүрийг хуванцраар хийх зорилт тавьсан. Бүтээгдэхүүнийхээ чанарыг сайжруулж, тоо ширхэг, хүч чадлыг нэмэг­дүүл­нэ. Өдөрлөгт оролцож байгаа гол зорилго бол ваго­ны аж ахуйн чиглэлд шинэ санаачилга гаргаж, хөгжүүлэх чиглэлийн ажлаа бүгдэд нь ойлгуулах зорилготой гэж болно.

-Жилд хэчнээн дугуй засч, сэлбэх шаардлага гардаг бол?
-Вагоныхоо дугуйг за­суулахаар ОХУ руу явуулдаг тоо тухайн жилийнхээ төсөв хөрөнгөөс хамаардаг. Гэхдээ жилд дунджаар ачааны 400 гаруй, суудлын 240 орчим дугуй засч сэлбэхээр явуулж байна. Бид үйлдвэрээ төмөр замын салбарын хөгжил, цаашдын өргөжих явцыг харгалзаж жилд 5000 дугуй угсрах хүчин чадалтай байгуулж байгаа юм. Бүрэн хүчин чадлаар нь ашиглавал долоон жилийн дотор зардал, өртгөө нөхөх боломжтой. Маргааш/өнөөдөр/ бидэнтэй хамтран ажиллах гэж буй Беларусийн үйлдвэрийн төлөөлөгчид ирнэ. Тэдэнд үйлдвэрийн барилга, тоног төхөөрөмж, санал болгож буй үнийн асуудал, гэрээний нөхцөл гээд нарийн зүйлсээ ярьж тохирох гэж байгаа.