Өөрсдийгөө үзмэрч, далдыг харагч гэх мэтээр нэрлэсэн хүмүүсийн тоо улс орны эдийн засгийн байдалтай шууд холбоотой гэдэг. Эдийн засаг нь доройтсон улсын иргэд ядаж л маргаашийн өдөртөө итгэлтэй байхын тулд үзмэрч, төлөгч, далдыг харагч, бөө гэх мэтээр өөрсдийгөө нэрлэсэн элдэв луйварчдад хандах нь эрс нэмэгддэг.

Газрын тосны экспортоор амь зогоодог Азербайжан нэртэй улс үүний нэг жишээ. Газрын тосны үнэ ойрын 20-30 жил байгаагүйгээр унасны улмаас энэ түүхий эдийг экспортлож гол зогоодог улсууд маш хүнд байдалд орсон. Нэрсийг нь жагсаавал ОХУ-аас эхлээд Венесуэл, Арабын Эмират, Нигер гээд нэлээд урт юм болно.

Азербайжан газрын тосны үнэ огцом унаж, доод хэмжээндээ урт хугацааны туршид байгаагаас болж санхүү, эдийн засгийн хувьд хамгийн хүнд хэцүү байгаа мужуудад үзмэрч, далдыг харагчдыг идэвхи ба үйл ажиллагаа эрс нэмэгдсэн байна. Тэдний “мэргэ”, “далдыг” зөгнөсөн байдал нь Азербайжаны дотоод аюулгүй байдалд нөлөөж болзошгүй болсон тул тус улсын тусгай албад тэдний эсрэг тусгай ажиллагаа явуулж эхэлсэн байна.

Азербайжаны Төрийн хороо буюу Тагнуулын байгууллагын шашны бүлэглэлүүдтэй харилцах хэлтсийнхэн Ужар ба Шамах мужуудын үзмэрч, далдыг харагчдын эсрэг тусгай ажиллагаа явуулсан гэдгээ албан ёсоор мэдэгджээ.

Энэхүү тусгай ажиллагааны явцад Ужар мужид амьдардаг Малахат Гафаров, Шамахи мужийн Исмайлова гэгч, бүс нутагтаа алдартай “үзмэрч”, “далдыг харагч” цолтонуудыг түр баривчлан байцаалт аваад цаашид ахиж элдэв янзын мэргэ, төлөг хийхгүй гэсэн ам тангараг авсан гэдгээ Азербайжаны тусгай албад мэдэгджээ.