Өнгөрсөн оны аравдугаар сарын 25-нд УИХ-ын 58 тоот тогтоолоор Засгийн газарт хэд хэдэн ажил даалгасны нэг нь яамдын дэргэдэх барилга захиалагчийн товчоо, албыг нэгтгэх. Ийнхүү нэгтгэснээр төсвийн хөрөнгөөр барилга байгууламж бариулах ажлыг улсын хэмжээнд хариу­цан гүйцэтгэх нэгдсэн тогтол­цоо бүрдэх аж. Барилга за­хиа­лагчийн нэгдсэн албыг энэ онд байгуулж, ажлыг нь жигдрүүлэх ёстойг ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сайханбилэг хэлсэн. Тийм ч учраас өчигдөр болсон “Шинэчилж шийдье-222: Ба­рил­га захиалагчийн ал­ба­ны шинэчлэл” хэлэл­цүү­лэгт дээрх асуудлыг он­цолж, холбогдох яамдын са­налыг сонслоо. Одоогийн байдлаар БХБЯ, БХЯ, БШУЯ, ЭМЯ-ны харьяанд Барилга захиалагчийн тусгай алба ажил­лаж, өөрийн бай­гуул­лагаас захиалан ба­риулж буйгаа барилгуудад хяналт тавьж байна. Бусад яамны хувьд Санхүү, хөрөнгө оруу­лалтын хэлтсийнхээ бүтцэд энэ асуудлыг хариуцсан мэр­гэжилтнүүд ажиллуулж бай­на. Улсын хэмжэээнд ийм ажил хариуцсан 120 шахам хүн төрийн байгууллага бүрт тус тусдаа ажиллаж байгаа юм. Энэ оны эхний хоёр сарын байдлаар нийт импортын 44 хувийг үйлдвэрлэлийн орц болон нефтийн бүтээгдэхүүн эзэлж байна.
Эдгээрийг нэгдсэн удирд­лага, зохион байгуулалтад оруул­бал зураг төсөл, төлөв­лөлт, газрын асуудал гээд ба­рилга барих шат дамжлага бүрт цаг, мөнгө хэмнэнэ. Мөн олон урсгалаар явж байгаа ажил нэг гольдролд орсноор хот байгуулалтын ажил ч нэгдсэн удирдлагад шилжинэ гэж Барилга, хот байгуулалтын яамныхан дүгнэж байна. Тусдаа ажилладаг барилга захиалагчдыг БХБЯ-ны дэр­гэдэх Барилгын хөгж­лийн төвд нэгтгэх болол­цоо­той. ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сайханбилэг “Салбар яам­дын үндсэн чиг үүргийн хажуугаар барилгын ажилд сатаараад бүгд барилгын яам боллоо гэх шүүмжлэл бий. Нөгөө талаас бүтээн байгуулалтын давхардал гар­даг.  Тухайлбал, нэг су­манд шинэ цэцэрлэг ба­рихын тулд сумын бүх бай­гуул­лагыг цахилгаанаар хан­гах хэмжээний том бай­гууламж дагалдуулан барих болдог” хэмээв. “Шинэчилж шийдье-222” хэ­лэл­цүүлэгт тус тусдаа үйл ажиллагаа явуулж буй барилга захиалагчийн ал­ба, нэгжийн төлөөлөл ирж нэгтгэлийн асуудлаар байр суу­риа илэрхийлснийг тойм­лон хүргэе.

БШУЯ-ны Барилга за­хиа­лагчийн албаны дарга О.Мөнхбаяр:
-Улсын төсөвт сууж бат­лагдсан төсвийн хоёр ху­виар манай албаны ажлыг гүйцэтгэдэг. Уг хоёр хувьтай тэнцэх хөрөнгийн 20 хувийг зураг төслийн ажилд зо­риулдаг. 30 хувийг газрын харилцааны асуудалд, 10 орчим хувийг мэргэжлийн байгууллагатай холбоотой бусад зардалд зориулж байна. Бага, дунд боловсролын 1081, цэцэрлэгийн 1108, их, дээд сургуулийн 215, шинжлэх ухааны байгууллагуудын 300 орчим барилга байгуулам­жийн ашиг­лалт хариуцдаг. Мөн ши­нээр байгуулагдаж буй ажлыг хариуцдаг. Одоо дуусаагүй 219 төсөл арга хэмжээ “царцсан” төсөлд хамаарна. БШУ-ны 26 албан хаагчийн 14 нь инженер. Тэд сал­барт өрнөж буй 219 төс­лийн хяналт, шалгалтыг хийж байгаа. Хоёр хоёр айм­­гаар хувааж авсан. Мөн хөрөнгө оруулалтын хэм­­жээ­­гээр хуваасан. Нэг инже­нерт хамгийн ихдээ 32 ажил, багадаа найман төсөл ногд­дог. Барилгын ажлын талбай дээрх хяналтыг бүг­дийг нь хамруулж гүйцэт­гэх бололцоогүй. Тиймээс айм­гийн газрын харилцааны га­зарт хяналтыг шилжүүлдэг. Жи­шээ нь, Архангайд байгаа дөрвөн сургууль, таван дотуур байрны хяналтыг орон нутгийн газрын харилцааны газар хариуцана. Зураг төлөвлөлтийг барилга тус бүрт тендер зарлаж хийлгэдэг. Гэтэл түүнээс өмнөх 120 хоногийн хугацаанд газрын гэрчилгээ, захирамж гаргах, геологийн судалгаа дүгнэлт хийх. Геологийн судалгааг мөн л тендер зарлаж 35-40 хоногт хийх шаардлага гардаг. Нэгдсэн зураг төсөл орон нутгийн хувьд бололцоотой байж болох ч нийслэлд хэцүү. Учир нь, сүүлийн үед хотод газар олдохоо байсан учраас зураг төслийг тусад нь гаргахаас өөр аргагүй.

БХЯ-ны Төрийн на­рийн бичгийн дарга З.Болд­баатар:
-Энэ жил баригдах ёс­той 14 барилга манай яа­манд бий. Цэргийн анги бо­лон тусгай зориулалтаар ба­ригдах нууцын зэрэглэлтэй байгууламж. Тэгэхээр манай яамны барилга захиалагчийн алба нэгдсэн байгууллагад орох нь нууцын болон бусад холбогдох хууль, эрх зүйн актуудтай зөрчилдөж байгаа. Одоо манай алба долоон хүнтэй, цаана нь барилга угсралт, гүйцэтгэлийн дөрвөн ангитай. Тэгэхээр мэргэжлийн барилга, инженерийн баг өөрсдөө барилгаа то­дор­­хойлоод, гүйцэтгэж ажил­ладаг юм.

ССАЖЯ-ны Төрийн на­рийн бичгийн дарга П.Ал­тангэрэл:
-Манайх хоёр инженер­тэй. Одоогоор шинээр барьж байгаа 69 төслийг хувааж аваад ажиллаж байгаа. Түүнч­лэн барилгын их засваруудыг хариуцдаг юм. Тэгэхээр орон нутгийнхаа газрын харилцаа, хот байгуулалтын албатай гэрээ байгуулж ажилладаг. Нэгдсэн алба байгуулна гэдгийг манай яамны хувьд төдийлэн дэмжихгүй байгаа. Яагаад гэхээр худалдаа, санхүүжилт, хяналт, гүйцэт­гэлийн асуудлыг нэг мөр шийд­вэрлэж байж орох хэрэгтэй. Тэгэхгүй нэг гишүүн нь болохоо байчихжээ гэж сэтгэлийн хөөрлөөр дайрч орж ирэхдээ одоо бо­лоод байгаа тогтолцоогоо бүр эвдчих вий гэж айж бай­на. Худалдан авах ажил­­лагааны газар бай­гуул­сан. Тэд зарлалыг нь түгээ­гээд, бид гэрээг хийгээд, сан­хүү­жилтийг хийж байна. Үүнээс болж замын бөглөрөл шиг түгжрэл, ачаалал үүссэн. Бид өөрсдөө салбарынхаа ажилд хяналт тавьж чадахгүй байхад нийтээр хамруулж аваад яаж хяналт тавих юм бэ.

БХБЯ-ны дэргэдэх Ба­рилгын хөгжлийн төвийн захирал Б.Баярсайхан:
-БШУЯ-ны Барилга за­хиалагчийн албаны хийдэг ажлаас илүүг манай төв гүй­цэтгэдэг. Тухайлбал, захиа­лаг­чийн 15 инженертэй, түү­нээс гадна хяналт, шалгалтын ажил хийдэг. Бусад яамны захиалсан ажилд магадлагаа, дүгнэлт гаргадаг юм. Сан­хүү­гийн эх үүсвэрийн ту­хайд ялгаагүй төсвийн хоёр хувийг авдаг боловч бу­сад үйл ажиллагаанаас сан­хүүжилтээ авч байдаг. Хэ­рэв бид нэгдсэн зохион бай­гуулалтад орчихвол илүү мэргэших боломжтой гэж хардаг. Түүнчлэн зураг тө­сөв хийлгэхээр хаа таар­сан газартаа ханддаг, хай­даг бол одоо нэгдсэн зо­хион байгуулалтад орох бо­ломж­той.

ТӨХ-ны дарга Д.Цогт­баатар:
-Төрийн болон орон нутгийн өмчит компани, ба­рилга байгууламжийн үйл ажиллагаа, ашиглалтыг ма­най хороо хариуцан ажил­ладаг. Бидний зүгээс нэгдсэн байгууллага болчихвол ха­риуцлагын тогтолцоо сай­жирна гэж харсан. Өөрөөр хэлбэл, тус тусдаа үүрэг хариуцлагатай, зохион бай­гуулалттай байх үед хяналтын тогтолцоо талаас ямар нэг зөрчил гардаг байсан юм.

БХБЯ-ны Төрийн на­рийн бичгийн дарга Р.Эр­дэнэ­бүрэн:
-Нэгдүгээрт, албадыг нэгтгэх санал БХБЯ-наас гараагүй, УИХ-аас баталж оруулж ирсэн чиглэл. Нөгөө талаас, нэгдсэн зохион байгуулалтад орчихоор ямар давуу тал гарч ирэх вэ гэвэл БХБЯ-наас ерөнхий тө­лөвлөгөө, хэсэгчилсэн тө­лөв­лөгөөг бүхэлд нь харах, хянах бололцоо бүрдэнэ. Одоо УИХ, Засгийн газрын гишүүдэд иргэд санал тавихаар ямар ч төлөвлөгөөгүй, энд тэнд барилга барьчихдаг. Улмаар их хөрөнгө зарцуулж хийсэн төлөвлөгөө нь ердөө л нэг цаас болж хувирч байна. Орон нутагт газрын харилцааны алба л БХБЯ-нд харъяалагдан ажилладаг юм. Гэвч хот байгуулалт, төлөвлөлтийн нэгж нь тэр дотроо багтаж яваа. Хэрэв нэгдчихвэл харилцан төлөвлөгөөгөө баримтлаад ажил­лах бололцоотой. Жи­шээ нь, хэдэн хүний дунд ямар хэмжээний сургууль байх ёстойг төлөвлөгөөнд тусгасан байдаг.

ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сай­хан­билэг:
-Авлигажсан төсөв гэж ярьж эхлээд олон объектыг он дамжуулж барьсан, оновчгүй шийдэл, давхардсан төсөв, төрийн олон шат дамжлага гээд тал талаас асуудлыг дэвшүүлсэн. Түүнийгээ бид ярьж үзээд олон объект барилгыг орон нутгийн мэдэлд шилжүүлж, барилгын явцыг үргэлжлүүлэхээр бол­сон. Үнэхээр салбарын хэм­жээнд нэгдсэн захиалга, төлөвлөлт хийх, хяналт тавих процессыг бүрдүүлэх ёстой гэдэг асуудал хөндөгдсөн. Эрдэнэбүрэн даргатай санал нийлнэ. Засгийн газар эргэж, буцах боломж муу байгаа. Яагаад гэвэл УИХ-аас төрийн бодлого тодорхойлоод, даал­гавар өгчихсөн, тал талд захиалагч байхаар нэгдсэн системтэй болохыг заачихсан учраас Засгийн газар түүнээс зөрөх ёсгүй. Харин яаж хэрэгжүүлэх вэ гэдгээ бид хэлэлцээд санал боловсруулж, ирэх долоо хоногийн Засгийн газрын хуралдаанаар оруулна. Энд бидний анхаарах ёстой нэг зүйл бол функц, чиг үүргийг огтхон ч орхигдуулж болохгүй. Алдаа дутагдал гарах байх гэвч хамгийн бага төвшинд барих ёстой.
“Шинэчилж шийдье-222” хэлэлцүүлгийн явцаас яамдын харьяа нэгжүүд нэгдсэн зохион байгуулалтад ороход тийм ч тааламжтай хандахгүй байгаа нь харагдсан. Гэвч, УИХ-аас баталсан чиглэлийг Засгийн газар гүйцэтгэх ёстой. Иймд хэлэлцүүлгийн төгсгөлд ЗГХЭГ-ын дарга Ч.Сайханбилэг холбогдох албаныханд хоёр чиглэлээр үүрэг өглөө. Барилга захиа­лагчийн албадыг нэгтгэснээр үүсч болох хүндрэлийг дахин тооцоолж, салбар хоорондын уялдааг сайтар хангасан зохицуулалт хийхийг БХБЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Р.Эрдэнэбүрэнд өгсөн. Мөн шинэ бүтэц зохион байгуулалтаар ажиллахад хяналт болон хариуцлагын механизмыг оновчтой тодор­хойлохыг Төрийн өмчийн хорооны дарга Д.Цогтбаатарт даалгалаа.