Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөг сүүлийн хоёр хоног УИХ-ын эрх бүхий байгууллагуудаар хэлэлцэж байна. Парламентын гишүүдийн олонх нь Улаанбаатар хотыг өөрчлөх нь зөв гэдэгт санал нэгдэж байна. Гэхдээ шинэчлэлийг хэрхэн хийх вэ гэдэг гишүүд харьцангуй өөр өөр байр суурийг илэрхийлж байгаа юм. Түүнчлэн хотыг өөрчлөх гээд байгаа Э.Бат-Үүл ч мөн л өөрийн гэсэн тайлбарыг өгч байгаа. Тухайлбал, өчигдөр УИХ-ын дарга З.Энхболд, С.Одонтуяа нар Улаанбаатар хотыг шинэчилж, дахин төлөвлөх гэж байгаа бол дагуул хотуудыг хөгжүүлэх, нийслэлийг олон төвтэй хот болгох хэрэгтэй. Ингэхийн тулд нийслэлд байгаа дэд бүтцээ хотоос гаргах ёстой. Ингэж байж Улаанбаатар хотын бөөгнөрлийг сааруулж, хүн амын нягтаршлыг багасгаж чадна. Түүнээс дөрвөн уулынхаа дунд байгаад байвал бахь байдагтаа л байх болно” гэсэн саналыг хэлж байсан. Харин хотын дарга Э.Бат-Үүл, “Дөрвөн уулын дунд бүх энерги цугларч байна. Ажлын байрны 90, бэлэн мөнгөний 80 хувь гээд бүх зүйл дөрвөн уулын дунд байгаа учир дэд бүтцээ гадагш нь гаргах үндэс байхгүй. Тиймээс гэр хорооллыг дахин төлөвлөж, иргэдийн эзэмшиж байгаа газар дээр нь орон сууц, эсвэл тохиолог хаус барих хэрэгтэй” гэж өөрийнхөө багийн саналыг хамгаалж байв. Тэрчлэн УИХ-ын гишүүн Ж.Батзандан, “Улаанбаатар хотод бүх муу муухай зүйлийн эх нь байна. Авлига хээль хахуулийн 99, ажлын байрны 99, хүнд сурталын 99, мөнгөний 99, хууль зөрчигчдийн 99 хувь нь дөрвөн уулын дунд бугшиж байна. Тиймээс хотын дарга та гэр хорооллыг дахин төлөвлөх гэж байгаа бол иргэдээс асуухыг нь асуугаад, асуухгүйг нь шууд шийдээд явах ёстой” гэж зөвлөж байв. Өчигдрийн тухайд ийм байдлаар өрнөж, АН-ын бүлэг уг асуудлыг дэмжсэн.

Харин өнөөдөр дээрх асуудлыг Байгаль, орчин, хүнс хөдөө аж ахуй, Эдийн засгийн байнгын хорооны хамтарсан хуралдаанаар хэлэлцсэн юм. Байнгын хорооны гишүүдийн хувьд Улаанбаатарыг дахин төлөвлөж, шинэчлэх гэж байгаа нь зөв зүйтэй алхам хэдий ч хийж байгаа арга нь зөв байна уу гэдэгт нэлээд маргаан дэгдээсэн. Тухайлбал, УИХ-ын гишүүн С.Бямбацогт, “Бат-Үүл дарга аа би таны ярьж байгааг дэмжиж байна. Гэхдээ гэр хороололд дэд бүтэц, халуун дулаан ус хүргэж өгөх инженерийн шугам сүлжээг хүргэнэ гэдэг хийхэд тун хүндрэлтэй байна. Тиймээс та гэр хорооллыг дахин төлөвлөж, хаус барих уу, нийтийн орон сууц түлхүү барих уу. Үүнд ямар бодлого барьж байна” хэмээн асуухад, Э.Бат-Үүл, “Ямар төлөвлөлт байхыг иргэд өөрсдөө шийднэ. Иргэд дарга нараас илүү ухаантай. Гэр хороололд нийтийн болон хаус, тохилог орон сууцныг холимог хэлбэрээр барина” гэсэн мөлгөр хариулт хэлэв.
Энэ мэтээр Байнгын хорооны гишүүд Э.Бат-Үүл даргын ярьж байгаа зүйлээс нэлээд их асуулт асуусан. Зөвшөөрөлгүй газрын асуудал, түүний барилгын салбарынхныг боомилж байгаа асуудал гээд олон зүйл асуусан нь баатар даргын уурыг хүргэж орхисон. Тэр тусмаа УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаярын асуулт Баатар даргыг бухимдуулав. Үүнээс болж баатар дарга Э.Энхбаяр гишүүнийг юу ч мэдэхгүй бацаан хэмээн доромжилж, хурлын танхимыг орхин гарах нь тэр.
Гэхдээ тэдний ярьсан зүйлийн хэн хэнийх нь зөв. Аль аль нь л ор үндэстэй зүйлийг өчсөн.

УИХ-ын гишүүн Ж.Энхбаярын зөв. Учир нь, “Э.Бат-Үүл дарга та ардчилсан үзлийг нэлээд ярьдаг хүн. Гэвч та сүүлийн зургаан сар иргэддээ зориулсан ямар яг  ажил хийсэн юм бэ? Ганц хийсэн ажлын чинь үр дүн гэвэл барилгын  салбар сөхөрч байх шиг байна. Иргэд арилжааны банкнаас зээл авлаа гэхэд хүүнд нь нэг сая төгрөг төлж байна. Нэг ёсондоо дундаж иргэний байр авах мөрөөдөл улам л бүдгэрч, холдсоор байна. Өнөөдөр иргэд 500 мянган төгрөгийн цалинтай гэж бодохоор орон сууц авч чадахгүй. Учир нь, та барилгын компаниудыг хааж боогоод байгаа нь барилга барих боломжгүй боллоо. Дээрээс нь МАН-ынхан хууль бусаар хотын төвийн А зэрэглэлд газар өгсөн гэж яриад байгаа юм. Гэтэл энэ асуудлыг судлаад үзэхэд хотын төвийн А зэрэглэлд газар авсан нь АН-ынхны компани. Тэр тусмаа АПУ, Бодь, Портуна, Женко гэх мэт олон компани байна билээ. Үнэхээр та энэ хууль бус газрыг чөлөөлөх гээд байгаа юм бол энэ компаниудаас газрыг нь авч чадах уу. Мөн хүүхдийн паркийн газрыг буцааж өгч чадах уу. Та үүнд хариулаач” гэж Ж.Энхбаяр гишүүн хотын даргын дургүйг нь малтав. 

Үнэхээр хотын дарга Э.Бат-Үүл Улаанбаатарыг удирдаж эхэлснээсээ хойш хэд хэдэн барилгын үйл ажиллагааг зогсоосон. Энэ нэг талаараа хөдөлмөрийн аюулгүй байдлаасаа эхлээд бусдын эрхэнд нийцэж байгаа асуудал. Нөгөө талаас үндэсний үйлдвэрлэгчдийнхээ хоолойг боомилж байгаа хэрэг мөн гэвэл мөн. Төрийн хүнд сурталын дундуур хэдэн сар гүйн байж нэг зөвшөөрөл аваад барилга барих гэхээр “наана чинь барьж болохгүй” гэж хэлээд бөөн цаг зав, бөөн хөрөнгө мөнгө үрүүлэх нь хэн ч тийм таатай байхгүй нь ойлгомжтой. “Бацаан” гишүүний хувьд ийм л зүйл ярьсан.
Баатар дарга харин түүний асуултад ингэж хариулсан юм.
“Ж.Энхбаяр аа, чи залуу хүн. Чиний ярьж байгааг сонсох үнэхээр өрөвдөлтэй юм. Сайн юмыг ярьж сур л даа. Юу ч мэдэхгүй байж ухаантай царайлах хэрэггүй. Дарга нарт эрх мэдэл өгснөөс болоод замбараагүй газар олгосон юм. Хотын төлөвлөлтийг огт хийгээгүй юм. Үүнийг чи мэдэхгүй байж битгий худлаа цэцэрх, муу бацаан минь. Бацаан минь хэлэх үгээ бодож яриарай” гэж зандарсан юм.
Баатар даргын хэлсэн үг үнэн. Өнгөрсөн хугацаанд Ж.Наранцацралт агсныг эс тооцвол Улаанбаатар хотыг МАН-ынхан удирдсан. АН-ынхны компаниуд газар авсан гэж хэлж байгаа ч газар өгсөн нь МАН-ынхан. Тэгэхээр дарга нарт хэтэрхий их хэмжээний эрх мэдэл өгсөнөөс үүдэн Улаанбаатар хотын төлөвлөгөө огт хийгдэлгүй, ийм байдалд хүрсэн нь маргахын аргагүй үнэн.
Харин УИХ-ын гишүүнийг “бацаан” гэж дуудах нь харин зөв үү, буруу юу. Энэ улсад ардчиллыг авчрах гэж “бацаан” гишүүнээс өмнө тэмцэж явсан ч гэсэн өнөөдөр Э.Энхбаяр гишүүн, Э.Бат-Үүл бол хотын л дарга. Бацаан энэ тэрээр нь дуудах нь өнөөх халдашгүй бүрэн эрхт гишүүний эрхэнд халдсан хэрэг болохгүй байгаа даа.
Юутай ч “бацаан” гишүүн, Баатар даргын хэн хэнийх нь л зөв байлаа.
Гэхдээ тэдний маргаан зөвхөн хотын асуудлаас үүдсэн гэвэл худлаа. Ж.Энхбаярыг Батлан хамгаалахын сайдын суудлаас унагах гэж Э.Бат-Үүл нэлээд хор найруулсан. Үүнээс үүдэн жил дамнасан хэрүүл үргэлжилсээр...