УИХ-ын дэд дарга С.Баярцогт: “Дөрөвдүгээр сарын 1-2-нд намайг АНУ-д байхад эрэн сурвалжлах сэтгүүлчдийн олон улсын холбооны дарга Р.Жерард гэдэг сэтгүүлч надтай уулзаж тантай холбоотой асуудлаар тодруулга авъя гэсэн хүсэлт тавьсан. Тэр хүн хэлэхдээ, “Олон улсын сэтгүүлчдийн баг ажиллаж байна. Оффшор бүсэд бүртгэлтэй компаниудын мэдээллийг шалгах явцад таны нэр дээр бүртгэлтэй компани гарч ирлээ. Энэ компанийн данс нь Швейцарт бүртгэлтэй байдаг юм байна. Энэ талаар мэдээлэл өгнө үү” гэж хүссэн. Би тэр хүнд байгаа байдлыг үнэнээр нь хэлсэн.

2008 оны тавдугаар сараас миний нэр дээр “Легенда Плюс Capital Limited” гэдэг компани бүртгэлтэй байгаа. Тэрний данс нь Швейцарт байдаг юм. Одоогоор энэ компанийн дансанд 1658 евро буюу Монгол төгрөгөөр гурван сая төгрөг байгаа. Энэ мөнгөө би дотоодын компаниудынхаа хөрөнгөд нийлүүлээд ХОМ-ээ өгдөг байсан. Энэ бүх зүйлээ хэлсэн. Миний хувьд Шинэчлэлийн Засгийн газар, Ерөнхийлөгчийн баримталж байгаа авилга тэмцэх ажлыг тууштай дэмжиж байгаа.
Энэ данс 2008 оны тавдугаар сард нээгдсэн. 2008 оны тавдугаар сар гэдэг бол сонгуулиас өмнө, Сангийн сайд болох эсэх нь тодорхойгүй байсан үе. Оюутолгойн хэлэлцээрт 2009 оны долдугаар сараас эхэлж орсон. Тэгэхээр 2008-2012 оны үйл ажиллагаа явуулж байсан ажил, албан тушаалтай огт хамаагүй. Энэ бол миний хувийн бизнес.

Би алдаа гаргасан уу гэвэл алдаа гаргасан. ХОМ-тээ тэр компанийн нэрийг бичих байсан. Ийм тохиолдолд би хариуцлага хүлээх ёстой. Хариуцлага хүлээлгэх эрх бүхий байгууллага нь УИХ. Би УИХ-ын даргатай ярьсан. Энэ асуудлаа шийдүүлнэ, ёс зүйн хувьд хариуцлага хүлээх ёстой гэдгээ хэлсэн” гэсэн тайлбарыг өглөө.

Тэрээр сэтгүүлчдийн тавьсан асуултад ийн хариулсан юм.

-Английн сэтгүүлд мэдээлснээр таныг гурван сая төгрөг бус нэг сая ам.доллартай гэж мэдээлсэн байсан. Энэ талаар тодруулаач?
-Сая ам.доллар гэдэг бол худлаа. Сэтгүүлч надаас “Таны энэ компанийн дансанд хамгийн ихдээ хэчнээн төгрөг байсан бэ гэж асуусан. Хамгийн анх нэг сая ам.доллар байсан гэж хариулсан”. Та бүхэн мэдэж байгаа 2006-2008 онд манай улсын эдийн засаг нэлээд өсөлттэй байсан. Манай найзуудын компаниуд ч харилцан ашигтай байсан юм. Тухайн үед барууны банкныхан ирээд илүү орлого байвал тийм байдлаар ашиглаж болно гэж зөвлөж байсан. Тэдний зөвлөсний дагуу бидний нийлүүлсэн хөрөнгө нь л нэг сая ам.доллар байсан гэж хэлснийг буруу ойлгосон байна билээ. Би дахин хэлэхэд, энэ дансанд монгол мөнгөөр гурван сая төгрөг байгаа. Түүнийгээ ХОМ-тээ мэдүүлсэн.

-Ёс зүйн хариуцлага гэхээр хуулийн хүрээнд ямар хариуцлага хүлээнэ гэсэн үг вэ?
-Авилгатай тэмцэх хууль, Хувийн болон нийтийн ашиг сонирхлын хуулийн дагуу хөрөнгө орлогын мэдүүлэгтээ санаатай, санаадгүй байдлаар хөрөнгөө нуун дарагдуулсан бол байгууллага нь арга хэмжээ авах ёстой. Үүний дагуу хариуцлага тооцох нь УИХ-д бий. Энэ бүх зүйлээ АТГ-т тайлбарлаж байгаа. УИХ-ын даргад ч ёс зүйн ямар ч хариуцлага хүлээхэд бэлэн гэдгээ хэлсэн. Миний энэ алдаа бусдад үлгэр дуурайл болох ёстой.

-Энэ мэдээлэл гарсан нь Оюутолгойн гэрээтэй холбоотой сөрөг хүчнээс явуулж байгаа бодлого байж магадгүй гэж үзэж байгаа юм билээ. Үүнд тайлбар өгөхгүй юу?
-Би тэгж бодохгүй байна.

-Таны энэ компани чинь ямар үйл ажиллагаа явуулдаг байсан юм бэ?
-Ямар ч үйл ажиллагаа явуулдаггүй. Энэ нь татвар төлдөггүй данс гэсэн үг. Банкинд байдаг данстай л адил.

-Үйл ажиллагаа явуулдаггүй хэрнээ хамгийн ихдээ нэг сая ам.доллар төвлөрсөн данс гэж хэллээ. Тэгэхээр тэр мөнгө ямар замаар орж ирсэн мөнгө вэ?
-Би гурван найзтайгаа нийлж хувьцааны бизнест оролцъё гэж ярьж байсан юм. Энэ компани маань үйл ажиллагаа явуулаад ашиг орлого олж байсан бол ХОМ-тээ бүртгүүлээд явъя гэж дотроо бодож байлаа. 2008 оны 10 дугаар сард би Сангийн сайд болсон. Тэр үед хямрал болсон. Гэтэл манай найз нар илүү орлого гэж тооцож байсан мөнгөө эргүүлэн татаж авсан. Тэгээд л тэр данс нь харилцах данс шиг үлдсэн гэсэн үг.

-Та найз нараа дурьдаж болох уу. Нэг сая ам.долларыг тэр дансанд төвлөрүүлэхдээ Монгол Улсад татвар төлсөн болов уу?
-Би найз нарынхаа нэрийг зохих байгууллагад нь мэдүүлэхдээ хэлье. Тэд татвар төлсөн байх гэж найдаж байна.

-Ардчилсан нийгэмд хүн хөрөнгөтэй байхыг хүлээн зөвшөөрдөг. Яагаад энэ мөнгө таны нэр дээр байж болохгүй гэсэн асуулт бас ургаж гарч ирж байна?
-Асуудлын гол нь, намайг гэмт хэрэгт буруутгаад байгаа юм биш л дээ. Хамгийн гол нь “та хөрөнгө орлогынхоо мэдүүлэгт компаниа дурьдсан уу, мөнгөө мэдүүлсэн үү” гэдэгт байгаа юм. Би тэр дансанд байгаа мөнгөө ХОМ-тээ байнга оруулж, мэдүүлдэг байсан. Гол нь тэр компанийхаа нэрийг бүртгүүлээгүй.

-Компанийнхаа нэрийг бичихгүй байх шалтгаан таньд байсан юм уу?
- Оффшор компани чинь миний нэр дээр шууд байдаггүй юм. Тиймээс тухайн үедээ харьцангуй мэдлэг муутай байснаас болоод, тэр дансанд байгаа мөнгөө монгол төгрөгт шилжүүлээд орлого дээрээ нэмээд болох байх гэж бодож байсан.

-Тэр компанийг таны нэр дээр байгааг олон улсын сэтгүүлчид тогтоосон байна. Гэтэл таны нэр дээр шууд бүртгэлгүй гэхээр ямар учиртай юм бэ?
- Оффшорт бүртгүүлнэ гэхээр голдуу эзэн нь харагддаггүй байдалтай байдаг юм. Тэгэхээр эрэн сурвалжлах сэтгүүл зүйнхэн яасан гэхээр янз бүрийн компаниуд байна. Үүний цаана ямар хүн байна вэ гэдгийг эрсэн юм билээ. Цаана нь улс төртэй холбоотой хүн байвал ямар хүн байна вэ гэдгийг хайхад миний нэр гарч ирсэн байсан. Би өөрийнхөө нэрээр бүртгүүлсэн болохоор гарч ирсэн байх.

-Тэгвэл тэр дансанд байгаа мөнгө таны хууль ёсны мөнгө мөн үү?
-Тийм. Хууль ёсны мөнгө. Ерөөсөө би хөрөнгө орлогын мэдүүлэгтээ энэ компаниа дурьсан байсан бол өнөөдөр ямар ч асуудал үүсэхгүй байсан юм.

-2008-2012 оны Хөрөнгө орлогын мэдүүлэг худлаа байсан болж таарах нь ээ?
-Орлого талдаа худлаа биш. ХОМ-ийн хуудсанд ганцхан компанийн нэр бичигдээд яваад байсан юм.

-Тэгэхээр тэр дансанд байгаа мөнгө таны хөрөнгөнд орж, бүртгүүлсэн гэдгийг яаж мэдэх үү. Хэн нотлох вэ?
-Миний Монголд байгаа компанийн орлого тэд байлаа гэхэд түүн дээрээ гурван сая төгрөг нэмээд л оруулсан.

-Та хэвлэлд өгсөн ярилцлагадаа “Би өөртөө санаа зовохгүй байна. Гэр бүлдээ л санаа зовж байна. Би огцорч магадгүй” гэж мэдэгдсэн байсан. Үнэхээр энэ нөхцөл байдлаас болоод та огцорно гэж бодож байна уу?
-Би хувь хүний хувьд үлгэр дуурайл болох ёстой. Тэр утгаараа УИХ-ын даргад хандъя гэж бодож байна. Гэхдээ надад ямар хариуцлага оногдуулах вэ гэдгийг УИХ мэднэ.

-Яагаад ийм бага мөнгөтэй компанийг онгичиж, цаадах эздийг нь тодруулахаар шулуудсан юм бол. Цаана нь ямар нэгэн зүйл байна гэж ойлгож болох уу?
-Үгүй байх. Сэтгүүлчдийн надад хэлснээр, “Оффшор компанид бүртгүүлнэ гэдэг нь гэмт хэрэг биш. Хамгийн гол нь улсдаа төлөх татвараа төлөхгүй, ашиг орлого их олдог том компаниуд байдаг юм. Тиймээс хайсан” гэж хэлсэн.

-Та УИХ-ын даргад хандахдаа өргөдлөө ямар байдлаар гаргах вэ. Агуулга нь ямар байх бол?
-Би ёс суртахууны хувьд хариуцлага хүлээх ёстой. Надад хариуцлага тооцож өгнө үү гэж хандана.