УИХ-ын гишүүн С.Ганбаатартай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Ерөнхийлөгч УИХ-ын чуулганы хуралдаанд үг хэлэхдээ гадаадын хөрөнгө оруулалт 60 хувиар буурсан тухай онцолсон. Үүнийг улс төрийн таагүй байдлаас болж байна гэж үзэх ч хүмүүс бий. Энэ талаар та юу хэлэх вэ?
-Улс төрийн тогтворгүй харилцаа гэхээсээ илүүтэй Монголын эдийн засгийн гадаад байдал тогтвортой бус байсан нь нөлөөлсөн байх. Энэ харилцааг зохицуулдаг мэргэжилтнүүд, хариуцсан яам, агентлагууд нь ажлаа сайн хийх хэрэгтэй байна. Хоёрдугаарт, хоёр хөршөөс гадаад эдийн засаг ихээхэн хамаарч байна. Тэд геополитекийн бодлого барьж, асуудлыг бидэнд мэдрүүлэх гэж байхыг ч үгүйсгэхгүй. Энэ мэт олон талтай зүйлийг улс төржүүлж болохгүй. Үүний оронд бид нэг байр сууринд нэгдэж, бүхэл цул болох ёстой. Өөрөөр хэлбэл, монголчуудыг нэгтгэдэг нэг том эрх ашиг байдгийг байнга санаж явах хэрэгтэй. Бид бусад орны эдийн засгийн золиос болохгүйн тулд дотооддоо хамтарч ажиллахын зэрэгцээ гадаад харилцааг зохицуулдаг төрийн байгууллагууд хариуцлагатай ажиллах шаардлагатай байна.

-Оюу толгойн хөрөнгө оруулалт хэтэрснээс үүдэж гадаадын хөрөнгө оруулалт буурсан гэх яриа ч байна?
-Энэ асуудал Оюу толгойтой ямар ч холбоогүй. Өнгөрсөн хугацаанд манай эдийн засаг өсч байсны 70-80 хувь нь зөвхөн нүүрсний салбараас хамааралтай байлаа. Манайхаас урд хөрш нүүрс авахгүй гэснээс болж эдийн засгийн зогсонги байдал үүслээ. Харин Оюу толгой төлөвлөсөн тоног төхөөрөмжөө оруулж ирж байгаа. Үүнийг улс төржүүлж хэрхэвч болохгүй. Гэхдээ Оюу толгой ХХК манай Засгийн газрын дөрвөн сайдыг хуураад байгааг би тэвчээртэй харж байна. Хувь нийлүүлэгчдийн хурлыг удаа дараа хойшлуулж байгаа. Гэтэл тус компанийнхан олон улсын хөрөнгийн бирж дээр үйл ажиллагаагаа явуулж, манай улсад ямар ч ашиггүй хэвээр  л байна. Хувь нийлүүлэгчдийн хурлаар Монголын талын тавиад буй асуудлыг энэ сардаа шийдэхгүй бол миний бие Засгийн газарт үндэслэлүүдийг ил гаргаж тавина. Өмнө нь тэдэнд энэ талаар хангалттай санал хүсэлтээ бичгээр өгсөн. Ямар ч нэмэр алга. Оюу толгойн хувь нийлүүлэгчдийн хурлыг нууц хийж байгаа нь сонин. Энэ талаарх мэдээллийг Монголын сэтгүүлчид олоогүй байхад олон улсын сэтгүүлчид мэдээлж буй нь ямар учиртай юм. Ямар нэг “но” байна шүү дээ.

-“Чалко”-той холбоотой гэрээнээс болж манай эдийн засгийн өсөлт буурсан гэж ойлгож болох уу. Учир нь, та урд хөрш манайхаас нүүрс авахаа зогсоосон гэж хэллээ. Энэ мэт шалтгаан нь дээрх нөхцөл байдлыг бий болгосон байх л даа.
-Энэ яах аргагүй үнэн. Манай эдийн засгийн өсөлт буурч байгаа нь “Чалко”-той хийсэн гэрээнээс үүдэлтэй. Гэхдээ үүнийг би сөрөг өнгө аясаар ярихыг хүсэхгүй байна. Ямартай ч гадаадын хөрөнгө оруулалт зогсч байгаа нь монголчуудад үзүүлж буй нэг шахалт. Нөгөөтэйгүүр бид тэдэнтэй ойлголцож яриа хэлцлээ хийж чадахгүй байна. Эцсийн дүнд бид Монгол оронд хэн дуртай нь орж ирээд бүх зүйлийг нь үнэгүй хүртдэг бялуу биш гэдгийг тэдэнд ойлгууллаа. Тэд гэнэтийн зүйлд цочсондоо харилцан ашигтай ярих гэхээр тулгамдаж байгаа байх.

-Таны ярианаас Ст­ратегийн ач холбогдол бү­хий салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй аж ахуйн нэгжид гадаадын хөрөнгө оруу­лалтыг зохицуулах тухай хуульд зайлшгүй өөрчлөлт оруулах шаардлагатай юм байна гэсэн өнгө аяс цухалзаж байна?
-Өөрчлөлт оруулах ёстой. Гэхдээ хэрхэн өөрчлөх вэ гэдэгт маш олон зүйл бий. Одоо хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж буй хууль хэнд ч хэрэггүй болчихсон. Энэ талаар яривал маш их цаг шаардагдах учраас ингэсхийгээд өндөрлөё.

-Засгийн газрын үйл ажиллагаа, уялдаа холбоо муу байгаагаас өнөөдрийн ийм байдал үүслээ хэмээн УИХ дахь МАН-ын бүлгийн гишүүд үзэж байгаа. Таны хувьд өнөөдрийн ийм нөхцөл байдал юунаас болсон гэж харж байна вэ?
-Үе үеийн Засгийн газар хоорондын уялдаа холбоо тааруу байдаг. Нэг нь нөгөөгөө муулж, ажлаа үргэлжлүүлж авч явахгүй байснаас үүдэлтэй. Монголын ард түмэнд ашигтай байлгах үүднээс энэ Засгийн газар ашигтай ажиллаасай. Тэр ч утгаар нь шаардлага тавина. Өнгөрсөн жилүүдэд би Засгийн газрыг хамгийн их шүүмжилж байсан хэр нь хэзээ ч огцруулна гэж байгаагүй. Зөвхөн хэлэлцээрт оръё гэх санал удаа дараа тавьж байв. Аливаа Засгийн газрыг тэргүүлж байгаа хүн эрх ашгийн зөрчилтэй хүмүүсийн цуглуулгыг бий болгодог. Тиймээс үйлдвэрчний эвлэл, ажил олгогч эздийн холбоотой хамтарсан гурван талт хэлэлцээр хийх шаардлагатай байдаг юм. Үүнийг би олон улсын тогтсон жишээ учраас хэлж байна. Өөрөөр хэлбэл, эрх ашгийн зөрчилтэй шийдвэрүүдээ үйлдвэрчний эвлэлээр оруулдаг зарчим Сингапур зэрэг өндөг хөгжилтэй оронд үйлчилж байна. Улс орон бүрт байдаг ийм жишгээс Ерөнхий сайд үлгэр дуурайл аваасай гэж боддог.

-Иргэний эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуулийн төсөл боловсруулсан гэсэн. Хуульд ямар өөрчлөлт оруулах вэ?
-Монголын эрүүл мэндийн тогтолцоо ард иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалахгүй байна. Энэ салбар хамаатан садангийн сүлжээн дээр тогтож байна гэхэд хилсдэхгүй. Манай эмч эмнэлгийн ажилтнууд мэс ажилбар хийхдээ хэнээс ч дутахгүй. Ганцхан хяналт, хариуцлага, үр дүнгийн тогтолцоо алга. Эрүүл мэндийн даатгалын тухай хуульд үүнийг тусгаж өгөх ёстой. Бидний цалингаас эрүүл мэнд, нийгмийн даатгалын шимтгэл гэж 20 хувь авдаг. Энэ мөнгөнөөс 107 тэрбумыг нь эрүүл мэндийн салбарт өгч байна. Уг мөнгөний хэдээр нь хатгаа, ханиадыг эмчлэх юм, тархины мэс заслыг ямар өртгөөр хэн хийх, хариуцлага алдвал хэрхэн хэн хүлээх , үр дүнтэй байвал урамшууллыг яаж тооцох ёстой зэрэгт даатгал төлсөн иргэд оролцмоор байна.
Одоогоор энэ асуудалд Засгийн газар, улстөрчид шийдвэр гаргадаг. Тиймээс жирийн ард иргэдийг оролцуулах ёстой. Манайд хяналт хариуцлагын тогтолцоо үгүйлэгдэж байна. Өөрөөр хэлбэл, эрүүл мэндийн даатгалын үндэсний зөвлөлийг бие даасан хараат бус шийдвэр гаргадаг болгох талаар хуулийн төсөлдөө тусгаж өглөө. Үүн дотор даатгуулагчаас гурав, аймаг бүрээс тус бүр нэг төлөөлөл оруулна. Энэ төлөөллүүд нь даатгуулагчийнхаа эрх ашгийн төлөө ажиллаж, чадахгүй байвал солих эрхийг нь иргэдэд олгож буй юм.  Мөн энэ хууль батлагдсанаар иргэд хувийн эмнэлэгт үзүүлэх шаардлагагүй болно.