Улаанбаатарын авто зогсоолын төлбөрийг байршлаас нь хамаарч ялгаатай тогтооно
Агаар бохирдуулагч бодисууд стандарт хэмжээнээс 1-2.4 дахин их байна
Сэргээн босголтын бэлэн байдлын үнэлгээ, Монгол Улсад хийсэн үнэлгээний үр дүнг хэлэлцэв
Хууль зөрчсөн, хүнд суртал үүсгэсэн 113 албан тушаалтанд хариуцлага тооцохыг Ерөнхий сайд үүрэг болголоо
Хамтарсан хуралдаанаар 2027 оны төсвийн хүрээний мэдэгдлийн төслийн гурав дахь хэлэлцүүлгийг хийв
Нөмрөгийн дархан цаазат газрын зэрлэг амьтдад идэш, тэжээл хүргэнэ
Ерөнхийлөгч ногдол ашиг тараах чиглэл өгсөн ч Сангийн сайд эсэргүүцэв
“Ноос, ноолуур, арьс ширэн бүтээгдэхүүн-2026” үзэсгэлэнд хөнгөн үйлдвэрийн салбарын үр дүнг танилцуулав
Азийн хөгжлийн банкны буцалтгүй тусламжийн хэлэлцээрт гарын үсэг зурлаа
Үндэслэлгүйгээр хөрөнгөжсөн байж болзошгүй албан тушаалтнуудыг нарийвчлан шалгуулахаар шилжүүлэв
Нүүрс, зэсийн экспорт улсын төсвийг “дарамталж” байна
Ирэх онд ашигт малтмалын үнэ тийм ч өндөр байхгүй гэж эдийн засгийн шинжээчид онцолж байгаа. Хэрэв ашигт малтмалын үнэ өсөхгүй бол манай улсын болон уул уурхайгаас мөнгө хуримтлуулдаг улсуудын орлого нэмэгдэхгүй гэсэн үг. Ирэх оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг тооцохдоо нэг тонн зэсийн үнийг ОУВС-гаас зарласан 2001-2012 оны дундаж ханшаар тооцжээ. Энэ үнэ нь 5147 ам.доллар байгаа аж. Үүнээс гадна “BNP Paribas SA” байгууллагын судалгаанд үндэслээд зэсийн үнийг 6242 ам. доллар гэж тооцсон байна.
Коксжих нүүрсний үнийг тооцохдоо мөн л ОУВС-аас гаргасан сүүлийн 10 жилийн дундаж ханшийг авч үзжээ. Уг тооцоогоор нэг тонн коксжих нүүрс 72.5 ам.доллар байна. Мөн “Soceite Generale SA” байгууллагын судалгаагаар ирэх гурван жилд нэг тонн нүүрс 105 ам.доллар байх нь.
Гэвч ирэх жилийн төсөвт уг үнийг харгалзаж манай улсын нүүрсний үнийн хамаарлыг бууруулан тооцоод нэг тонн коксжих нүүрс 81.6 ам.доллар хэмээн тогтоожээ. Тухайлбал манай экспортын коксжих нүүрсний үнэ дэлхийн зах зээлийнхээс есөн хувиар доогуур байдаг. Үүнийг л хасч бодсон аж.
Боловсруулсан нүүрсний сүүлийн арван жилийн дундаж үнэ 72.5 ам.доллар байгаа. Ирэх жилийн улсын төсөвт "Westpac Banking Corp"-ын боловсруулсан нүүрсний үнийн талаар гаргасан судалгааг мөн харгалзан үзжээ. Уг судалгаанд ирэх гурван жилд нэг тонн боловсруулсан нүүрс 90 ам.доллар байх төсөөлөл гарсан. Ингээд дээрх үнийг 42 хувиар өсгөж 115.9 ам.доллар гэж тооцсон байна.
Үндэсний аудитын газар ирэх оны улсын төсөвт тусгасан зэс, нүүрсний үнийн энэ тооцоо нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нийцэж байна гэж үзсэн билээ. Гэвч энэ нь улсын төсвийн орлого их бөгөөд хүрэлцээтэй гэсэн үг биш. Учир нь зах зээлийн төлөв, гадаад хүчин зүйл, тээвэрлэлт гээд олон эрсдэл бий. Мөн 31 сая тонн нүүрс экспортолно гэж төлөвлөсөн нь талаар өнгөрөх магадлалтай. яагаад гэвэл энэ онд 27 сая тонн нүүрс экспортлохоор тооцсон ч түүндээ хүрэхгүй орлого нь сох дутаж буй. Тухайлбал одоо он дуусахад дөнгөж л 20 сая тонн нүүрс экспортлох төлөв бий. Байдал ийм байхад нүүрсний экспортыг өсгөж тооцдог нь эрсдэлтэй алхам юм.
Үүнээс гадна Оюу толгойн орлого бүрэн орж ирэхгүй байх магадлал бий аж. Өнөөдөр Оюу толгой төслийн зарим асуудлыг шийдвэрлэхээр хэлэлцэж байгаа. Далд уурхайн хөрөнгө оруулалтын асуудлаа яаралтай шийдвэрлээд гацаанаас гарчихвал эдийн засагт үр өгөөжөө өгөх цаг хугацаа наашлана хэмээдэг. Чухам энэ хоёр асуудал л ирэх оны төсвийн гол эрсдэлийг дагуулж буй гэж Үндэсний аудитын газраас тооцсон билээ.
Тэгэхээр монголчууд бид ирэх жилийн амьдралдаа нүүрс, зэсийн үнийг хямдаар тооцож, экспортыг нь багаар төсөөлөх нь эрсдэлийг бууруулах ганц алхам болох юм.
Ирэх онд ашигт малтмалын үнэ тийм ч өндөр байхгүй гэж эдийн засгийн шинжээчид онцолж байгаа. Хэрэв ашигт малтмалын үнэ өсөхгүй бол манай улсын болон уул уурхайгаас мөнгө хуримтлуулдаг улсуудын орлого нэмэгдэхгүй гэсэн үг. Ирэх оны төсвийн тэнцвэржүүлсэн орлогыг тооцохдоо нэг тонн зэсийн үнийг ОУВС-гаас зарласан 2001-2012 оны дундаж ханшаар тооцжээ. Энэ үнэ нь 5147 ам.доллар байгаа аж. Үүнээс гадна “BNP Paribas SA” байгууллагын судалгаанд үндэслээд зэсийн үнийг 6242 ам. доллар гэж тооцсон байна. Коксжих нүүрсний үнийг тооцохдоо мөн л ОУВС-аас гаргасан сүүлийн 10 жилийн дундаж ханшийг авч үзжээ. Уг тооцоогоор нэг тонн коксжих нүүрс 72.5 ам.доллар байна. Мөн “Soceite Generale SA” байгууллагын судалгаагаар ирэх гурван жилд нэг тонн нүүрс 105 ам.доллар байх нь.
Гэвч ирэх жилийн төсөвт уг үнийг харгалзаж манай улсын нүүрсний үнийн хамаарлыг бууруулан тооцоод нэг тонн коксжих нүүрс 81.6 ам.доллар хэмээн тогтоожээ. Тухайлбал манай экспортын коксжих нүүрсний үнэ дэлхийн зах зээлийнхээс есөн хувиар доогуур байдаг. Үүнийг л хасч бодсон аж.
Боловсруулсан нүүрсний сүүлийн арван жилийн дундаж үнэ 72.5 ам.доллар байгаа. Ирэх жилийн улсын төсөвт "Westpac Banking Corp"-ын боловсруулсан нүүрсний үнийн талаар гаргасан судалгааг мөн харгалзан үзжээ. Уг судалгаанд ирэх гурван жилд нэг тонн боловсруулсан нүүрс 90 ам.доллар байх төсөөлөл гарсан. Ингээд дээрх үнийг 42 хувиар өсгөж 115.9 ам.доллар гэж тооцсон байна.
Үндэсний аудитын газар ирэх оны улсын төсөвт тусгасан зэс, нүүрсний үнийн энэ тооцоо нь Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нийцэж байна гэж үзсэн билээ. Гэвч энэ нь улсын төсвийн орлого их бөгөөд хүрэлцээтэй гэсэн үг биш. Учир нь зах зээлийн төлөв, гадаад хүчин зүйл, тээвэрлэлт гээд олон эрсдэл бий. Мөн 31 сая тонн нүүрс экспортолно гэж төлөвлөсөн нь талаар өнгөрөх магадлалтай. яагаад гэвэл энэ онд 27 сая тонн нүүрс экспортлохоор тооцсон ч түүндээ хүрэхгүй орлого нь сох дутаж буй. Тухайлбал одоо он дуусахад дөнгөж л 20 сая тонн нүүрс экспортлох төлөв бий. Байдал ийм байхад нүүрсний экспортыг өсгөж тооцдог нь эрсдэлтэй алхам юм.
Үүнээс гадна Оюу толгойн орлого бүрэн орж ирэхгүй байх магадлал бий аж. Өнөөдөр Оюу толгой төслийн зарим асуудлыг шийдвэрлэхээр хэлэлцэж байгаа. Далд уурхайн хөрөнгө оруулалтын асуудлаа яаралтай шийдвэрлээд гацаанаас гарчихвал эдийн засагт үр өгөөжөө өгөх цаг хугацаа наашлана хэмээдэг. Чухам энэ хоёр асуудал л ирэх оны төсвийн гол эрсдэлийг дагуулж буй гэж Үндэсний аудитын газраас тооцсон билээ.
Тэгэхээр монголчууд бид ирэх жилийн амьдралдаа нүүрс, зэсийн үнийг хямдаар тооцож, экспортыг нь багаар төсөөлөх нь эрсдэлийг бууруулах ганц алхам болох юм.
0 Сэтгэгдэл
























