Билгийн

Доллар (USD)

Улаанбаатар

ОЛОН УЛСЫН АЖИГЛАГЧИД ЕРӨНХИЙЛӨГЧИЙН СОНГУУЛЬ ӨРСӨЛДӨӨНТЭЙ БОЛСНЫГ ОНЦЛОВ
Монгол Улсын Ерөнхийлөг­чийн зургаа дахь удаагийн сонгууль гадаадын улс орнуудын анхаарлын төвд байлаа. Сонгуулийн төв бай­гууллагад гадаадын 34 орны 300 гаруй ажиглагч бүртгүүлж, Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг ажиглах эрх авсан нь үүнийг гэрчилнэ. Тэдний дунд олон улсын сонгууль ажиглах баг бүрдүүлсэн нь байв.
Европын аюулгүй байдал хамтын ажиллагааны байгуул­лагын Ардчилсан институц  Хүний эрхийн газраас Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуу­лийг анх удаа ажигласан багийнхан өчигдөр хэвлэлийн бага хурал хийлээ. Тэд Ерөн­хийлөгчийн сонгуулийн үеэр хийсэн ажиглалтынхаа үр дүн, зөвлөмжөө урьдчилсан байдлаар хэвлэлийнхэнд танилцуулсан юм.
Олон улсын сонгууль ажиг­­­­­лах баг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгууль өрсөл­дөөнтэй, иргэдийн үндсэн эрх, эрх чөлөөг дээдэлсэн байдалтай боллоо гэж дүгнэжээ. Энэ удаагийн сонгуулийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай шинэчлэн найруулсан хуулийн дагуу зохион байгуул­сан. Гэвч тодорхой бус заалт, орхигдсон зохицуулалт олон байгаа нь хуулийг нэг мөр тайлбар­лах, хэрэгжүүлэхэд бэрхшээлтэй байсан гэж Ерөн­хийлөгчийн сонгуулийг ажиглах багийн удирдагч, АНУ-аас Монгол Улсад суугаа Онц бөгөөд бүрэн эрхт Элчин сайд Одрий Гловер хэлж байв. 
Тэрээр “Бүх төвшиний сонгуулийн хороод сонгууль зохион байгуулах техникийн ажлаа үр дүнтэй, сайн хийсэн ч бүрэн нээлттэй байдлыг байнга хангаж байсангүй. Сонгуулийн өдөр сонгогчид саналаа чөлөөтэй өгч байсан боловч саналын нууцлалыг хангах явдал дутмаг байлаа. Зарим хэсгийн хороо хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдээ санал өгөх боломжоор хангаагүй байсан. Сонгуулийн ерөнхий хороо нээлттэй, ил тод байдлаар ажиллаж чадсангүй. Сонгуулийн ирц мэдээлж зохион байгуулсан хэвлэлийн хурлынхаа мэдээллийг цахим хуудастаа байрлуулсангүй. Мэ­дээллээ бэлтгэж тараа­гаагүй. Сонгуулийн хуулийг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай алхмуудыг хийсэнгүй” гэдгийг онцолсон юм.
Ерөнхийлөгчийн сонгуу­лийн тухай хуульд зөвхөн пар­­ламентад суудалтай нам, эвсэл Ерөнхийлөгчид нэр дэвшүүлэх эрхтэй гэж заа­сан нь Европын аюулгүй байдал хамтын ажиллагааны байгууллагын болон олон улсын жишигт нийцэхгүй байгааг ч ажиглагчид хэлж байв. Парламентад суудал­гүй нам, бие даагч нэр дэвшүүлэх боломжийг хуулиар хязгаарласан нь ажиглагчдын анхаарлыг ихэд татжээ.
Түүнчлэн сонгуулийн суртал­чилгааны үеэр хэвлэл мэ­дээллийн хэрэгслүүд мэ­дээл­лээ тэнцвэртэй хүргэхгүй, олонхи нь улс төрийн шууд болон шууд бус удирд­ла­гад ажилладаг байдал ажиг­лагдсан гэдгийг ч тэд хэлж, шүүм­жилж байв. Өөрөөр хэл­бэл, ажиглагчид сонгуу­лийн үеэр нэр дэвшигчдийн сур­талчилгааг нэвтрүүлсэн таван телевиз, өдөр тутмын дөрвөн сонинд мониторинг хийсэн байна.  Гурван нэр дэвшигч хуулиа зөрчсөн гэж Олон улсын сонгууль ажиглах багийнхан мэдэгдлээ. Ерөнхийлөгчийн гүйцэтгэх эрх мэдлийн хүрээнд багтдаггүй, санхүүгийн аливаа амлалтыг Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай шинэ хуулиар хориглосон байгаа. Гэтэл гурван нэр дэвшигч санхүүгийн мөн чанартай амлалт өгсөн нь  энэ хуулиа зөрчсөн явдал боллоо гэж ажиглагчид үзжээ. Нөгөөтэйгүүр Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд иргэд санал хураах явцтай холбоотой гомдол, саналаа хэнд гаргах вэ гэсэн тогтсон бүтэц гаргаж өгөөгүй нь том дутагдал гэнэ. Сонгуулийн санал хураах явцад иргэдээс гомдол гаргасан тохиолдолд аль байгууллага шийдвэрлэх нь тодорхойгүй байна гэлээ.
Харин сонгогчдын бүртгэл, жагсаалтад дэвшил гарсныг ажиглагчид сайшааж байлаа.  
Сонгуулийн санал хураалт төлөвлөсний дагуу болсон ч сонгуулийн нөхцөл байдал олон улсын Копенгагены бичиг баримтын дагуу болсонгүй гэж Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг ажиглах багийнхан дүгнэсэн байна. Тиймээс цаашид сонгуу­лийн кампанит ажил, санал хураалт, сонгууль хэр­хэн зохион байгуулах тухай зөвлөмж гаргах гэнэ. Энэ зөвлөмжийг хэрэгжүүлж, мөрдөж ажиллах эсэхийг тухайн улсын Засгийн газар болон холбогдох байгууллагынхан шийдэх эрхтэй гэдгийг ч Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг ажигласан багийн удирдагч Одрий Гловер хэлж байв.

Олон улсын ажиглагчид сонгуулийг ингэж дүгнэж буй бол дотоодын ажиглагчид болоод сонгууль зохион байгуулагчид өөрсдөө хэрхэн үзэж буй талаар тодрууллаа.


Ч.СОДНОМЦЭРЭН: НАМУУДЫН АЖИГЛАГЧААС ЯМАР НЭГ ГОМДОЛ, САНАЛ ИРЭЭГҮЙ



-Санал хураалтын урьд­чилсан мэдээгээр Ц.Эл­бэгдорж 50.23 хувийн санал авсан гэлээ. Гэтэл зарим хүн санал өгсөн сонгогчдын 51-ээс дээш хувийн санал авсан хүн Ерөнхийлөгч болох ёстой гэх юм. Үүнд та тайлбар өгөхгүй юү?
-Монгол Улсын Үндсэн хууль, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн тухай хуульд сонгогчдоос 51-ээс дээш хувийн санал авсан хүн Ерөнхийлөгч болно гэсэн заалт байхгүй. Харин эдгээр хуульд сонгуульд оролцсон нийт сонгогчийн олонхийн санал авсан нэр дэвшигчийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсонд тооцож УИХ-д өргөн мэдүүлнэ гэж заасан. Олонхийн санал гэж 50+1-ээс дээш хувийн санал авсаныг хэлнэ.  
-СЕХ-нд аймаг, нийс­лэлийн сонгуулийн болон хэсгийн хороонд ажилласан намын ажиглагч нараассанал хураах явцтай холбоотой гомдол, зөрчлийн талаар мэдээлэл ирсэн үү?
-Одоогоор ямар нэг гомдол, санал ирээгүй байна.
-Хяналтын тооллого ямар ч маргаан, зөрчилгүй болсон гэж үзэж болох уу?
-Санал авсан өдрийн шөнө хяналтын тооллого хийж дууссан. Бидэнд ирүүлсэн мэдээллээр ямар нэг зөрчил гараагүй гэсэн.
-Ирц хүрээгүй хэсгийн хороо гарсан болов уу?
-Аймгуудаас энэ талаар мэдээ хараахан ирээгүй байна.
-Нэр дэвшүүлсэн намууд сонгуулийн дүнгийн талаар урьдчилж мэдээлэл хийсэн. Үүнийг та юу гэж үзэж байна вэ?
-СЕХ-ноос намуудад сонгуулийн дүнгийн талаар урьдчилж мэдээлэл хийхгүй байх анхааруулга хүргүүлсэн. Гэвч нэр дэвшүүлж, сонгуульд өрсөлдсөн намууд бидний өгсөн анхааруулгыг хүлээн авч, хүндэтгэлтэй хандаагүйд харамсч байна.
-Та хууль хяналтын байгууллагад хандаж, захиргааны арга хэмжээ авахуулна гэж өчигдөр /уржигдар/ мэдээлэл өгөх үеэр хэлсэн. Захиргааны арга хэмжээ гэдгийг тодруулж өгөхгүй юү?
-Энэ асуудлыг бид СЕХ-ны хурал дээрээ танилцуулж, холбогдох газарт өгөх эсэхээ шийднэ.
-СЕХ сонгуулийн эцсийн дүнг хэзээ гэхэд нэгтгэж дуусаад УИХ-д өргөн мэдүүлэх вэ?
-Хэсгийн хороод аймаг, нийслэлийн сонгуулийн хороондоо гурав хоногийн дотор, аймаг нийслэлийн сонгуулийн хороод тав хоногийн дотор дүн мэдээгээ нэгтгэж СЕХ-нд ирүүлнэ. Нэгдсэн дүн гарсны дараа СЕХ хурлаараа авч хэлэлцэнэ. Ингээд гаргасан шийдвэрээ, сонгогдсон Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийн нэрийг УИХ-д өргөн мэдүүлэх ёстой.  

Б.Алтанцэцэг
0 Сэтгэгдэл
ТӨВ АЙМГИЙН БАЯНЖАРГАЛАН СУМ ДАХЬ ХӨМӨӨЛТ, БАЯНЖАРГАЛАНГИЙН ШАТДАГ ЗАНАР 4,0 ТЭРБУМ ТОНН, Х vРЭН Н v vРС 2,0 ТЭРБУМ ТОННЫ НӨӨЦТЭЙ ОРДЫГ МОНЭКО КОМПАНИЙ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙСАН, ОДОО КОММОНМАКС ХХК – НИЙ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙГАА НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ӨВӨР МОНГОЛ ХУЛГАЙЧ ХЯТАДУУТАЙ НИЙЛЖ ХУУЛЬ БУСААР АВААД БАЙНА. МОНГОЛ ТӨР БАЙДАГ БОЛ ХӨШӨӨТ, ОЮУТОЛГОЙ, ГАЗРЫН ТОС ГЭХ МЭТ ОРДУУД ШИГ НОХОЙН ЗАМААР ОРОХООС ӨМНӨ МЭДЭЛДЭЭ АВАХ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА. ЛИЦЕНЗНЫ НАЙМААЧИН НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ЭТГЭЭДИЙГ ШАЛГАХ ХЭРЭГТЭЙ
ТӨВ АЙМГИЙН БАЯНЖАРГАЛАН СУМ ДАХЬ ХӨМӨӨЛТ, БАЯНЖАРГАЛАНГИЙН ШАТДАГ ЗАНАР 4,0 ТЭРБУМ ТОНН, Х vРЭН Н v vРС 2,0 ТЭРБУМ ТОННЫ НӨӨЦТЭЙ ОРДЫГ МОНЭКО КОМПАНИЙ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙСАН, ОДОО КОММОНМАКС ХХК – НИЙ ЗАХИРЛААР АЖИЛЛАЖ БАЙГАА НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ӨВӨР МОНГОЛ ХУЛГАЙЧ ХЯТАДУУТАЙ НИЙЛЖ ХУУЛЬ БУСААР АВААД БАЙНА. МОНГОЛ ТӨР БАЙДАГ БОЛ ХӨШӨӨТ, ОЮУТОЛГОЙ, ГАЗРЫН ТОС ГЭХ МЭТ ОРДУУД ШИГ НОХОЙН ЗАМААР ОРОХООС ӨМНӨ МЭДЭЛДЭЭ АВАХ ХЭРЭГТЭЙ БАЙНА. ЛИЦЕНЗНЫ НАЙМААЧИН НАЦАГДОРЖ ГЭГЧ ЭТГЭЭДИЙГ ШАЛГАХ ХЭРЭГТЭЙ
Хамгийн их уншсан