Намаа удаа дараагийн сонгуульд ялагдал хүлээлгэсэн хэмээн МАН-ын залуус Ө.Энхтүвшин даргад ам муутай байгаа. Түүнчлэн намаа шинэчлэгдэх ёстой хэмээн үзэж “Шинэчилье” хөдөлгөөн байгуулсан. Харин энэ сарын 5-нд болж өнгөрсөн намын Бага хурлын дараа тэд “Бид хүсэн хүлээж байсан хариултаа авсан” хэмээгээд ус балгасан мэт дуугүй болсон. Тэгвэл Шинэчлэлийн хорооны зарим гишүүн үүнийг Бага хурал өнгөлөн далдалсан жүжиг байсан хэмээн үзэж байна. Энэ талаар МАН-ын Бага хурлын гишүүн Т.Аюурсайхантай ярилцлаа.  

-МАН гурван сонгуульд ялагдсан нь шинэчлэл хэ­рэгтэйг харуулж бай­на гэж танай намын залуус ярьж байсан. Бага хурал та бүхний санасан хэмжээнд явж чадсан уу?
-Манай намын Бага хурлаас XXVII их хурлаа зарлан хуралдуулах тов гарлаа. Их хурлыг 720 төлөөлөгчтэйгөөр хийхээр төлөвлөж байсныг манай хорооныхон шахаж шаардсаар 1143 болголоо. Мөн Их хурлаар хэлэлцэх асуудлуудыг өргөн хүрээнд хийхээр болсон. Энэ ажлын хэсэгт Шинэчлэлийн хороо­ныхон болон ахмад, дунд үеийн төлөөлөл өргөн бүрэл­дэхүүнтэйгээр орж ажиллах юм. Бага хурлаар бидний шаар­даж байсан өмнөх сон­гуулиудын үр дүнг нээлттэй ярьж, үнэлэлт дүгнэлт өгөх, намын нэр хүндийг нийгэмд унагааж гэмт хэрэгт холбогдсон гишүүдийн асуудлыг ярих ёстой байлаа. Түүнчлэн намын даргыг сунгаагаар томилохыг шаардаж, сонгуулийн үеэр намын эсрэг ажилласан гишүүдийнхээ асуудлыг ярихаар төлөвлөсөн ч ший­дүүлж чадсангүй. Тиймээс бид орон нутагт ажиллаж, намын дарга хэн байж болох вэ, ямар хөтөлбөртэй хүнийг дэвшүүлж болох эсэхийг хэлэлцүүлэхээр болсон. МАН-ын Бага хурлын уур амьсгал нам доторхи далд бүлэглэлүүдийн зөрчил тэмцэл дунд, эцэс сүүлдээ тохиролцооны үндсэн дээр болж өнгөрсөн. Нам дотор байгаа далд бүлэглэлүүд энэ эрчээрээ удаан явбал манай намд хор хөнөөл ихтэй. Тиймээс бүлэглэлүүдийг ил болгож, үйл ажиллагааны хатуу зарчим тогтоон, намынхаа төлөө бодлогоороо өрсөлддөг, хариуцлага тооцдог, үр дүн­гээр нь урамшуулдаг улс төрийн соёлд суралцах ёстой болж байна. Дэлхийн ихэнх оронд ийм соёл бий. Намын далд бүлэглэлүүдийн үйл ажиллагаа эцэс сүүлдээ намын хойч үед шинж төрх, агуулгаар баяжигдан өвлөгдөх боллоо. Тиймээс үүнийг таслан зогсоож, зөв хэлбэрт нь оруулах цаг болсон.

-Их хурлаас юу хүлээж байна вэ. Намын дарга хэн болох талаар яригдаад эхэлчихлээ. Хэвлэлүүдээр М.Энхболдын нэр бичигдэх болж. Намынхаа даргаар  хэнийг сонгохоо урьдчилан төлөвлөчихсөн юм биш үү?
-Намын Их хурлаар хэлэлцэх олон асуудлын нэг нь намын даргыг сонгох. Үүнээс гадна “Шинэчилье” хорооноос МАН-ын бодлого шинэчлэлийн хөтөлбөрийг хэлэлцүүлэхээр бэлтгэж байна. Өөрөөр хэл­бэл, намын дүрмийн бо­лон мөрийн хөтөлбөрийн өөрч­лөлт, томоохон тунхаг бичгээ батлахаас гадна МАН сөрөг хүчин болж, ард иргэдийнхээ дунд хэрхэн орж ажиллах ёстойг гаргаж ирнэ. Мөн нийгэм, эдийн засгийн амьдралд оролцох, салбар бүрт хөгжлийн бодлого тодорхойлох зэргийг хэлэлцэж бодлого боловсруулах ёстой гэж үзэж байна. Намын даргыг Их хурлаар сонгох дүрэмтэй. Намын гишүүд нийтээрээ сонгох, саналаа өгөх, санал болгох эрхтэй. Энэ эрхийн хүрээнд намын гишүүдээс хэнийг нэр дэвшүүлэх талаар асуу­на. Намын даргад хэн өрсөлдвөл нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөж, 2016 он гэхэд бидний шинэчлэлийг улам гүнзгийрүүлсэн, ард иргэдийн итгэлийг олсон, хүчтэй сөрөг хүчин болсон боловсон хүчин хэн байж болох вэ гэдгийг энэ үеэр ярилцана. Энэ ч үүднээс Их хуралд асуудлаа тавина. Их хурлын төлөөлөгчийг 1143 болгосон нь ардчилалтай, эрүүл шийдвэр гарах суурь нөхцөл бүрдэнэ гэж үзэж байгаа. Тиймээс намын их хурлын төлөөлөгч сонгох үйл явцад манай хорооноос анхаарал хандуулж байна. Намын гишүүдэд уриалахад төлөөлөгч сонгохдоо идэвхтэй оролцож, гишүүн бүр сонгогдох эрхтэй гэдгийг хэлье. Тиймээс өөрсдийн зүгээс анхаарал тавьж, шударга явуулахад нь хяналт тавьж ажиллана.

-Намын дүрэмд бүх гишүүд санал өгөх, сонгох эрхтэй гэж заасан ч бодит байдалд хэрэгждэггүй шүү дээ. Энэ удаа ч байдал давтагдах нь гэж ярих нэгэн байна лээ?
-МАН-ын сүүлийн 2-3 даргыг их хурлаар биш Бага хурлаар эрх шилжүүлэх мая­гаар хэдхэн хүн хоорондоо тохиролцож, шийддэг болсон нь үнэн. Үүнийг дагаад бусад шатны удирдлагыг энэ жиш­гээр томилж, сонгодог зарчимд шилжсэнийг бид хална.

-Нэг хүнийг нөгөөгөөр солих нь шинэчлэл биш гэх нь ч байна. Үүнийхээ оронд намынхаа үзэл баримтлалыг өөрчилбөл шинэчлэл болно хэмээн улс төр судлаачид хэлж байсан?
-Хэн нэгнийг солих нь шинэчлэл биш гэж хэлж байгаа хүмүүс хариуцлагаас зугтаж байна. Шинэчлэлийн бодлого, зорилтуудыг хэрэгжүүлэгч нь хүн байдаг. Тэгэхээр бид Их хурлаараа чөлөөтэй, нээлттэй ярьж байгаад шинэчлэлийн томоохон зорилго, зорилтыг баталж, түүнийгээ хэрэгжүүлэх чадвартай хүмүүсийг сонгох ёстой. Тиймээс хүний асуудлыг заавал ярих хэрэгтэй. Өнгөн дээрээ хүний асуудлыг ярих ёсгүй, бодлого хэрэгжүүлэх хэрэгтэй гэж цэцэрхдэг ч ачир дээрээ цаагуураа нуугдаж, арьсаа хамгаалах гэсэн үйлдэл гэж үзэж байна. Тиймээс бид хүнийг нь ч, бодлогыг нь ч ярина.

-МАН-ын Бага хурлын дараа “Шинэчилье” хөдөл­гөө­ний зарим гишүүн бид өм­нөө тавьсан зорилгодоо хүрлээ гэж ярьж байсан. Гэтэл та Бага хурал өнгөлөн далдалсан жүжиг байсан гэлээ. Та нарын санаа бодол зөрөлдөж, хагарал­­даантай байгаа юм биш үү?
-Энд нэг зүйлийг то­дотгож хэлэх хэрэгтэй. МАН-ын Шинэчлэлийн хо­роо байгуулагдаад жил га­руйн хугацаа өнгөрлөө. Өн­гөр­сөн хугацаанд бид на­мын жирийн гишүүн, дэм­­­­­­жигчтэйгээ хамтарч, тэд­ний санаачилгаар намын бодлого, хөтөлбөр, дүрмийн өөрчлөлтийг боловсруулан ажиллаж байна. МАН-ын Шинэчлэлийн хороо энэ оны долдугаар сарын 1-нээс энэ сарын 5 хүртэл “Шинэчилье” нэгдсэн хөдөлгөөнийг дэмжиж ажилласан. Бага хурлыг ху­ралдуулах, Их хурлын товыг яаралтай тогтоохын тулд энэ хөдөлгөөнийг дэмж­сэн юм. Бид жирийн гишүү­дийн­­­хээ захиалгаар бодлого ши­нэчлэлийн хөтөлбөрөө хэн нэгэн даргын чиглэлгүйгээр хамт олноороо ярилцаж бай­гаад бодлогоо батлуулж, хэ­рэг­жүүлэх зорилго өвөртөлж бай­на. Энэ үүднээсээ цаа­шид тууштай ажиллахаар төлөвлөсөн.

-Танай намын нэр бү­хий УИХ-ын гишүүд “Шинэ­чилье” хөдөлгөөндөө харь­яа­­лагдаж, та бүхэнтэй хам­­­тарч ажиллаж байгаа юу?
-“Шинэчилье” нэгдсэн хөдөлгөөний үйл ажиллагааны талаар ямар нэг мэдээлэлгүй байна. Шинэчлэлийн хороо намынхаа шинэчлэлийн төлөө ажиллаж буй байгууллага. Өнгөрсөн жил гаруйн хуга­цаанд нийгэм, улс төрийн идэвхийг сэргээх, иргэдийн дунд сургалт, эрдэм шин­жилгээний хурал зохион байгуулах, судалгааны ажил хийхийн зэрэгцээ намынхаа төлөө улс төрийн тэмцлүүдэд оролцох, нам доторх болохгүй асуудлыг хөндөж, бодлогын санал хөтөлбөр дэвшүүлэх, эв санааны тунхаг бичиг санаачилж, гишүү­дээр гарын үсэг зуруулах зэрэг ажлыг эхлүүлээд явж бай­на. Намын Их хурлыг хуралдуулснаар шинэчлэл болно гэж бид үзэхгүй байгаа. Тиймээс Их хурлаар батлагдах шийдвэрүүдээ дэвшүүлж, ард түмнийхээ дунд ажилладаг нам болохоос гадна улс төрийн ууган хүчний хувьд улс орны нийгэм, эдийн засгийн амьдралд идэвхтэй оролцох, залуурдан чиглүүлэх, бодлогын төсөл хөтөлбөрүүдийг санал болгох, сөрөг хүчин болж, эрх баригчдын болохгүй байгаа ажлуудыг сануулж, болж буйг нь дэмжих ёстой. Дээр дурдсан ажлуудыг хийхийн тулд бодлого боловсруулахаар ажиллаж байна.