Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийн дурсгалыг хүндэтгэх өдөр өнөөдөр тохионо. Уг өдрийг тохиолдуулан УИХ-ын дэд дарга, Цагаатгах ажлыг удирдан зохион байгуулах  улсын комиссын дарга Л.Цог хэлмэгдэгсэд болон тэдний үр хүүхдийн төлөөллийг өчигдөр хүлээн авч уулзлаа. Уулзалтын үеэр тэрээр “Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдэгсдийг цагаатгах, тэдэнд нөхөх олговор олгох” тухай хуулийн зарим заалтын үйлчлэлийг сунгахын хамт, хэлмэгдэгсдийн амьдралд нь хүрэлцэхүйц хэмжээний мөнгөн олговор олгох заалт бүхий хуулийн төсөл бэлдэж, УИХ-д өргөн барих гэж буй талаар дуулгалаа. Энэ үеэр түүнээс зарим зүйлийг тодрууллаа.

-Улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдээд цагаадаагүй хэч­нээн иргэн улсын хэмжээнд байна вэ?
-6000 хүний асуудал яри­гдаж байгаа. Баримт ол­дохгүй, хэлмэгдсэн эсэх нь тогтоогдоогүй гомдол олон байдаг. Энэ асуудлыг нэг мөр шийдвэрлэе гэж бо­дож байгаа. Цагаатгалын комисстой холбоотой ажлын зарим нь ОХУ-ын архивт бай­даг. Миний бие энэ ондоо багтаж ОХУ-д айлчлал хийхдээ энэ талаар харилцан ярилцахаар төлөвлөөд бай­на. Бид хэлмэгдсэн иргэ­дийн­хээ гэгээн дурсгалыг зо­хих хэмжээнд мөнхжүүлж чадах­гүй байгаа. Гадаадын орнуудад тэдэнд зориулсан томоохон хөшөө дурсгал, парк хүртэл байдаг. Түүх үнэнээрээ байх ёстой. Хэлмэгдэгсдийг хойч үе нь байнга дурсаж явах ёстой.

-Хилс хэрэгт хэлмэгдэгс­дийн ар гэрийнхэнд одоо­гоор хэчнээн төгрөгийн нөхөн олговор олгосон юм бол?
-Цагаатгах ажиллагаа эхэлсэн 1939 оны дөрөвдүгээр сарын сүүлчээс хойш өнөөг хүртэл 31 мянган хүн улс төрийн хилс хэргээс цагаатгагдаж, нэр төр нь сэргээгдсэн гэсэн тоо бий. УИХ-аас 1998 онд батлагдсан хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш өнөөг хүртэл хэлмэгдэгсэд, тэдний тө­рөл төрөгсөд болох 17584 хүнд 16 тэрбум 326 сая төгрөгийн нэг удаагийн нөхөн олговор олгоод байна. Энэ оны эхний наймдугаар сард л гэхэд 30 иргэн 26,5 сая төгрөгийн нөхөн олговор авсан. Эл тоог цаашид нэмэхээр ажиллана. Долдугаар сарын 1-ний үймээний үеэр таван хүн амь эрсэдсэн. Тухайн үед нэг хүний амийг 50 сая төгрөгөөр үнэлсэн байдаг юм билээ. Бид үүнээс дутахааргүй тоо тавьж, хуулийн төсөл боловсруулсан. Үүнийг Засгийн газарт өргөн барьж, УИХ-аар хэлэлцэж тогтоох байх.

-Төрийн албан хаагчдыг үй олноор нь хоморголон халж буйг орчин цагийн хэлмэгдүүлэлт гэж үзэж байна. Энэ асуудлыг хуулиар зохицуулж өгвөл ажлаасаа халагдсан тохиолдолд ямар хууль эрх зүйн орчин бүр­дүүлэх шаардлагатай вэ?
-Хуульд хүнийг ажлаас нь үн­дэс­лэлгүй халбал шүүхээр шийдэж, ажилд нь эргүүлэн томилж байгаа. Хуулийн энэ зүйл заалт амьдралд тө­дийлэн хэрэгжихгүй байна. Нөгөөтэйгүүр, улс төрийн бодлоготой холбоотой. 1996 онд АН олонхи болохдоо төрийн албан хаагч МАН-ын гишүүдийг хомор­голон халсан. 2000 онд МАН олонхи болоод мөн л халсан. Хүний эрх, ардчилал ярьж буй энэ үед дахин ийм асуудал гаргаж болохгүй. Ялангуяа төрийн албан хаагчдад ийм явдал хэрхэвч байх ёсгүй.