Нийслэлийн 29 дүгээр дунд сургуульд газар хөдлөлтийн дуудлага иржээ. Аврах анги, онцгой байдлын албан хаагчид шуурхай ажиллаж, сургууль дээр ирэхэд сурагчид гадаа талбайд цуглан хүлээнэ. Гэхдээ энэ бол хэлж биш хийсэх мэт ирдэг осол, гамшгийн үед багш, сурагч хэрхэн аюул эндэлгүй даван туулах тухай сургалтын үзүүлбэр байж. 100 айлын өндөр барилга, орон сууцанд шахагдаж, Сэлбэ голын баруун эрэгт тулсан тус сургууль Ерөнхий боловсролын 116 дугаар сургуультай зэрэгцээ оршдог. Сонсголын бэрхшээлтэй хүүх­дүүдэд зориулсан гамшгийн сургалтад 116 дугаар сур­гуулийнхан ч оролцов.

Гэнэтийн осол тохиолдсон үед хүн бүр эхлээд амь насаа аварч хамгаалах ёстой. Газар хөдөлсөн тохиолдолд ширээн доогуур орж дээрээс юм унаж бэртээхээс сэргийлэх учиртай. Эс бөгөөс таазанд зүүсэн гэрлийн бүрхүүл, хананд өлгөсөн зураг, цаг эсвэл цонхны шил хагараад дээрээс унах эрсдэлтэй юм. Газар хөдлөлт нь тийм ч удаан үргэлжилдэггүй бөгөөд хэсэгхэн хугацаанд ширээн дор хоргодоод чичирхийлэл намжих үеэр аврах гарцаар гарна. Хүүхдүүд энэ л зарчмаар ажиллаж сургуулиас шууд биеийн тамирын талбай руу гардаг хаалгаар гарч иржээ.
Гурван давхар сургуулийн нэг цонхноос олс татжээ. Гамшгийн үед галд боогдсон, хаалга дарагдсан үед дотроос сурагч, багшийг хэрхэн аврах сургалт эхлэх гэж буй нь энэ. Бэхэлгээ өмссөн хүнийг тусгай зориулалтын өлгүүрээр олсонд өлгөж, алгуурхан доошилсоор газардав. Түүний дараа дээвэр дээрээс өөр нэг аврагч олс ашиглаж хана налан буулаа. Осол болсон цонхонд ирмэгц аврах шаардлагатай хүнээ олсондоо давхар бэхлэв. Мөн л аяар аяархан доошилсоор түүнийг түргэн тусламжийн машинд аваачлаа. Гал гарсан ч, барилга нурсан ч, газар хөдөллөө ч хамгийн эхэнд 105 буюу Онцгой байдлын аврах ангийг дуудна. Дараа нь эмнэлэг, цагдаагийн газарт мэдэгдэх шаардлагатай байдгийг хүүхдүүдэд тайл­барлаж өгөв.
Ийнхүү 29 дүгээр сургуульд болсон “зохиомол” газар хөдлөлтийн аюулаас бүх хүнээ аварлаа. Харин дараагийн хичээл нь аварга том ачааны машин дээр үргэлжилнэ. 3-4 хүний сан­далтай, нэг ширээ, зу­рагт, хөгжимтэй жижиг өрөөг машины тэвшин дээр бос­гожээ. Тэр нь сууриараа чи­чирхийлэн хөдөлдөг бөгөөд сурагчдад, багш нарт газар хөдлөлт хэрхэн мэдрэгддэгийг үзүүлэхээр авчирсан гэнэ. Эхний ээлжинд гурван багш гарав. Тэд ширээн доогуураа багтахгүй байсан тул зөвхөн цээжин биеэрээ л орлоо. Тун удалгүй газар хөдлөлт зогсоход ар араасаа цуварч хаалгаар гадагш гарч аюулгүй болов. Дараа нь, 3-4 сурагч нийлээд орно. Энэ удаа ширээн доогуур чөлөөтэй багтаж, чичирхийлэлд ширээ нь холдож явчих гээд байв. Ер нь, ширээн доогуур орсон бол хөлнөөс нь барихгүй бол хажуу тийш яваад өөрийг тань хамгаалахгүй байх магадлал ихтэйг сануулна. Аврагчийн ярихыг сурагчид сонсохгүй учраас хиймэл байшингийн дэргэд, ачааны машины тэвшин дээр багш нь гарч зогсоод бүгдийг орчуулах аж.
Дэлхий даяар онцгой бай­дал, аврах албаны ажил­чид аравдугаар сарын 13-ны өдрийг Гамшгийн аюулыг бууруулах өдөр болгон тэм­дэглэдэг. 1989 оноос эх­лэн НҮБ-ын Ерөнхий Ас­самб­лейн шийдвэрээр ба­­талсан өдрийг монголын ав­рагчид жил алдалгүй тэмдэглэж ирсэн. Харин энэ удаад “Гамшгийн аюулыг бууруулахад хөгжлийн бэрх­шээлтэй иргэдийн орол­цоог нэмэгдүүлэх нь” сэдвийн дор зохион байгуулж буй. Тэр ч үүднээс 29 дүгээр сургуулийнхны дунд үзүү­лэх сургалт, өдөрлөг зо­хион байгуулж байгаа юм. Нийслэлийн онцгой байдлын газар, Дэлхийн зөн олон улсын байгууллага, “Мерси Кор” хүмүүнлэгийн байгууллага өдөрлөгт хам­тарчээ. Мөн Нийгмийн хам­гаалал, хөдөлмөрийн яам­ны мэргэжилтэн Д.Ган­болд үзүүлэх сургалтын үр дүнг “Газар хөдлөлт, гал түй­мэр гээд ямарваа осол гэм­тэл гэнэт л тохиолддог. Түү­нийг зогсоох, бууруулах бо­ломжгүй ч гарах эрсдэлийг ба­гасгах боломжтой. Тийм ч учраас өнөөдрийн үйл ажиллагаа хохирлыг багас­гана гэж найдаж байна” хэ­мээн тодорхойллоо. Тэд энэ­хүү өдөрлөгөө ерөнхий бо­ловсролын 109, тусгай бо­ловс­ролын 25, 70 дугаар сур­гуульд зохион байгуулсан аж.

Үүний дараа гал унтраах арга ажиллагааг сурагч, багш нарт танилцуулав. Тусгай зориулалтын хувцастай хүн асч буй галыг унтраах ёстой. Эс бөгөөс нүүр өөд гал цоргих, энгийн хувцсыг төөнөж гал авалцах магадлал их.
Түүнчлэн галын хороор асч буй галыг унтраах нь тийм ч амар зүйл биш гэдгийг санууллаа. Задгай амтай төмөр саванд бензин, дизель түлш хольж хийгээд зохиомол түймэр тавив. Түүнийгээ хор цацаж унтраахад улам их дүрэлзэх мэт санагдана. Гэвч гадна тойргоос төв рүү чиглэлтэй, тойруулах маягаар хор цацахад тийнхүү гал ихэсдэг гэж тайлбарлалаа. Мэдээж үүнийг сурагч хүүхдүүд гэртээ, бие дааж хийх хориотой. Том болоод эсвэл гал болон гамшгийн эсрэг сургалтад явсны дараа л...