Манай улсад энэ сарын 24-25-нд болох Зүүн хойд Азийн эмэгтэй парламентчдын чуулганыг зохион байгуулах гэж байна. Энэ талаар зохион байгуулагчдын нэг УИХ-ын гишүүн Л.Эрдэнэчимэгтэй ярилцлаа.

-Манай улсад Зүүн хойд Азийн орнуудын эмэгтэй парла­ментчдын чуулган бо­лох гэж байна. Ямар нэг онц­логийг харгалзан үзэж энэ чуулганыг манай улсад зохион байгуулахаар болсон байх?
-Зүүн хойд Азийн орнуудад Хойд Солонгос, Өмнөд Солонгос, ОХУ, БНХАУ, Япон, Монгол Улс багтдаг. Зүүн хойд Ази дундаа Монгол Улс ардчиллаараа тэргүүлэгчдийн тоонд багтдаг учир энэ бүс нутагтаа ардчиллыг хөгжүүлэхэд тэргүүлэх чиг шу­гам­тайгаар оролцох ёстой гэж үздэг. Өнгөрсөн дөрөв­дү­гээр сард Ардчиллын төлөөх орнуу­дын чуулга уулзалт болсон. Энэ бол Монгол Улсыг ардчилсан орнуудын тэргүүн эгнээнд явдагийн нэг жишээ. Ардчиллын төлөөх орнуудын чуулга уулзалтад манай улс нэг амлалт авсан юм. Зүүн хойд Азийн орнуудын эмэгтэй парламентчдын хурлыг эх орондоо хүлээн авна гэж амлалт авсаны дагуу зохион байгуулах гэж байна. Ардчиллын нэг үнэт зүйл бол шийдвэр гаргах түвшин дэх эмэгтэйчүүдийн тоо байдаг. Эмэгтэйчүүдийн тоо шийдвэр гаргах түвшиндээ олон байх тусам тухайн орондоо ард­чилал илүү сайн байна гэсэн жишиг бий. Тиймээс манай эмэгтэй гишүүд чуулга уулзалтыг зо­хион байгуулах үүргийг хүлээ­сэн. Ингээд энэ бүс нутгийн эмэгтэй парламентчдыг чуулга уулзалтдаа урьж оролцуулах гэж байгаа юм.

-Энэ удаагийн чуулга уул­залт ямар зорилт дэвшүүлж байгаа вэ?
-1995 онд Бээжингийн тунхаг­лал гэж гарсан бай­даг. Дэлхийн хэм­жээний эмэгтэйчүүдийн нэ­лээн том бодлогыг энд багцалсан. Үүнээс хорин жилийн дараа буюу 2015 онд НҮБ-аас зохион байгуулдаг чуулга уулзалт Катар улсад болох юм. Энэ том чуулганы урьтал болгож Зүүн хойд Азийн эмэгтэйчүүд дуу хоолойгоо нэгтгэхээр чуулга уулзалт зохион байгуулах гэж байна. Зохион байгуулахад бидэнд тодорхой бэршээл ч бас учирлаа. Хойд Солонгосын эмэгтэй­чүүдийг Өмнөд Солонго­сын эмэгтэйчүүдтэй нь хамт яаж оролцуулах вэ. Ардчиллын төлөөх улс орнуудын чуулга уулзалтад ОХУ, БНХАУ байнга татгалздаг. Тиймээс хоёр том хөршөөсөө төлөөлөгч яаж урих вэ гээд нэ­лээн бэрхшээ­лүүдийг даван туулсан. Олон ч удаа дипломат уулзалт зохион байгуулж байж тэднийг чуулга уулзалтад оролцуулахаар бол­лоо. Уулзалтын үеэр цаашдаа Зүүн хойд Азийн эмэгтэйчүүд хам­тарна, аливаа нэг уулзалт дээр энэ бүс нутгийнхаа дуу хоо­лой болж, төлөөлөл байхаар эв нэгдлийн санааг илэрхийлэх юм.

-Зүүн хойд Азийн эмэгтэй парламентчдын чуулга уул­залтын авч үзэх гол асуудал юу байх бол?
-Хурлын маань гол сэдэв боловсролоор дамжуулан эмэг­тэйчүүд, хүүхдүүд болон эв нэгдэлийг хэрхэн дэмжиж сайж­руулах вэ гэж сонгож авсан. Өөрөөр хэлбэл, боловсролыг нэлээн чухалчилж байгаа. Маш олон эсрэг тэсрэг үзэл бодол­той хүмүүс ирж байгаа шүү дээ. Тэднийг нэгтгэдэг нэг зүйл бол боловсрол. Тиймээс бид боловсролоор дамжуулан нийгмийн эмзэг хэсэг болдог эмэгтэйчүүд, хүүхдийн асуудлыг хэрхэн шийдэх вэ гэдгийг гаргаж тавьж байгаа юм. Улс орон болгон өөр өөрийн илтгэл бэлтгэж оролцоно. Төлөөлөгчдөд Улаанбаатарын тунхаглал гэж гаргах уу гэсэн саналаа дэвшүүлэн тавихаар төлөвлөсөн. Хурлын үеэр төлөөлөгчид маань энэ саналыг дэмжих юм бол эмэгтэй парламентчдын чуулга уулзалтын Улаанбаа­тарын тун­хаглал гаргана.

-Монгол Улсын талаас гол илт­гэ­лээ хэн тавихаар болсон бэ?
-Ер нь, УИХ-ын гишүүн Батчимэг чуулга уулзалтын зохион байгуулалтыг удирдаж бай­гаа.  Бид ярилцаад олон жил парламентад суусан учраас Оюунхорол гишүүнээр Монголын талын илтгэлээ тавиулахаар шийдсэн.

-Чуулга уулзалтаар боловс­ролын сэдвээр ярилцахаас гад­на салбар хуралдаан зохион байгуулах уу?
-Чуулга уулзалт бүтэн өдөр хуралдана. Үдээс өмнөх хуралдаанд Оюунхорол гишүүн боловсролын асууд­лаар илтгэлээ тавина. Харин үдээс хойшхи хуралдаанд Оюун гишүүнээр Зүүн хойд Азийн эмэгтэйчүүд хэрхэн хамтран ажиллаж болох вэ гэсэн сэдвээр илтгэл тавиулахаар болсон. Оюун гишүүн Гадаад харилцааны сайдаар ажиллаж байсан нэлээн туршлагатай пар­ламентч учраас улс орнуудын эмэгтэйчүүдтэйгээ хэрхэн сүлжээ үүсгэж хамтарч ажиллах вэ гэдгийг хөндөж ярих юм.

-Дараагийн удаад манай улсад олон улсын эмэг­тэй­чүүдийн асуудлаар хурал, чуулган зохион байгуулах боломж үүгээр нээгдэж байгаа гэж ойлгож болох уу?
-Энэ бол парламентад эмэгтэй­чүүд 11-үүлээ болсны нэг том дэвшил. Анх удаа Монгол Улсад эмэгтэйчүүдийн олон улсын чуулган зохион байгуулах гэж байгаа нь энэ юм.

-Чуулга уулзалтад хэчнээн төлөөлөгч оролцох тоо гарсан уу?
-Дээрх зургаан орноос парла­ментын гишүүн дөрвөн эмэгтэй тө­лөөлөгч, дагалдах багийн гишүүд гээд тус бүртээ зургаан хүн ирнэ. ОХУ-ын  парламентын дээд тан­химын спикер эмэгтэйд захидал бичиж, хүсэлтээ тавьсан. Спикер Матвиенко захидлыг хүлээж аваад Монголын эмэгтэйчүүдийг урьс­ны дагуу төлөөлөгчдөө илгээнэ. Дараагийн удаа өөрөө Мон­гол Улсад айлчилж ирнэ гээд эмэгтэйчүүдийнхээ энэ харилцааг дэмжиж байна гэж хариулт явуул­сан. ОХУ Монгол Улсын харилцаа дараагийн шатандаа орж байгаа энэ үед хоёр орны эмэгтэйчүүд үүнийг оройлж явна гэдэг чухал.

-Хойд Солонгос төлөөлөг­чөө явуулах эсэх талаар хариу мэдэгдсэн үү?
-Хойд Солонгосоос хоёр төлөөлөгч ажлын албаны хүмүүс­тэйгээ ирэхээр болсон. Ардын их хуралдаа нэлээн олон жил сууж байгаа хоёр эмэгтэй ирнэ гэдгээ мэдэгдсэн. 

-Монголын талаас хэд ор­чим төлөөлөгч оролцох бол. Зо­хион байгуулж байгаагийн хувьд олон төлөөлөгч оролцох байх?
-УИХ-д байгаа 11 эмэгтэй пар­ламентч оролцоно. Сайд, дэд сайд, Төрийн нарийн бичгийн дарга нар мөн оролцоно. Төрийн бус байгууллагын төлөөлөл, Жендерийн хорооныхон гээд Монгол Улсдаа шийд­вэр гаргах түвшний эмэгтэй­чүүдийг урьсан. Түүнээс гадна манай улсын зүүн хойд хэсгийн буюу Дорнод, Сүхбаатар, Хэнтий аймгаас тус бүр төлөөлөгч, орон нутгийн ИТХ-ын төлөөлөгч, Нийслэлийн ИТХ-ын эмэгтэй тө­лөөлөгч, эмэгтэй Элчин сайд нарыг чуулгандаа оролцохыг уриад байна.