«Хонх» хамтлаг Дархан Эрдэнэтэд тоглов. Тэндээс надад захиа ирдэг. Нэгэн захидалд «Цогтсайхан ах аа! Та яагаад Монголын ардчилсаи холбоонд элссэн юм бэ?» гэж асуув. Захидлын хариу болгож дараах зүйлийг бичлээ)

Манай амьдрал өөдлөхгүй байгаа тухай ард олон их л ярьдаг байлаа. Гэхдээ бид гэр гэртээ чанга дуугаар, гудамж талбайд зөөлөн дуугаар, ажлын газартаа шивнэж ярьдаг байсан. Өөрөөр хэлбэл монгол хүн үнэнийг ярих эрхгүй бүтэн жарны нүүр үзсэндээ хөөрхий, Гэтэл Монголын Ардчилсан Холбоо айдсын хар үүлийг хага яран гарч ирсэн. Энэ тухай Монголын мэдээллийн хэрэгсэл бас л худал шивнэн ярьж, «Жирийн нэг цуглаан болов» гээд өнгөрөөх гэв. Ингэдгийн цаана Монголын Ардчилсан Холбоог дөнгөж байгуулагдаад байхад нь цэдэнбалч аргаар устгана биз, тиймээс энэ тухай дэлгэрэнгүй мэдээлж «буурь алдахгүй» гэсэн санаа байсан юм.

Монголын Ардчилсан Холбоо мэн­дэлж байсан эхний өдрүүдэд "дугуй заал"-аар эвлэлийн болон НАХЯ-ны төлөөлөгчид тасралтгүй цувж мэдээ сэлтээ зузааруулж «хэргийн барим­тыг» бүрдүүлж, ардчиллыг дугуй залны ширээн дээр өлгийтэй хэвтэж байхад нь боймолж алахыг хүсч байлаа. Олон арван жилийн турш цэдэнбалын гар хөл болж байсан МХЗЭ өөрийн со­ниндоо Монголын Ардчилсал Холбоог элдвээр гоочилж гүжир гүтгэлгийн зүйлийг өөрийн төрсөн ах "Үнэн"-тэй дуу нийлүүлэн хэвлэж байлаа. "Хэрэг" хангалттай бүрдэв. Одоо гагцхүү «баривчил, устга!» гэсэн тушаал л хэрэгтэй. Гэвч түүнийг өгдөг Ж.Батмөнх НАХЯ-ны сайд байсан Жамсранжав нар өөр байр суурин дээр байсав юм. Ж.Батмөнх тэртэй тэргүй огцорно. Харин Жамсранжавыг яаж зайлуулах вэ? арга нь олдоно биз! Монголын Ардчилсан Холбооны эгнээ өдрөөс өдөрт тэлж монголын ард түмэн түүхэндээ үзээгүй жагсаал цуглаан болж ард түмэн хүчтэй гэдгээ харуулав. Ард түмэн хэзээ хүчирхэг байдаг вэ? Гагцхүү үзэл санаагаараа нэгдсэн цагтаа аугаа их хүчтэн болдог билээ. Гэвч цэдэнбалчууд ардчиллыг устгах сонирхлоо орхисонгүй. АСХ, ШДХ, МСДН гарч ирсэний маргааш­наас эх­лэн "Бид ганцаардлаа" хэмээн бухимдаж МХЗЭ, МҮЭ-ийг татахын зэрэгцээ бүрдүүлж чадав. Нам холбоод хэт олширсноор ардчиллын хүч саринаж аяндаа туйлдан уусч алга болох ёстойг тооцоолж суулаа. Гэвч оролдлого бүтсэнгүй. Ардчилсан хүчнүүд нэгдэж хүчний эвсэл (АХЭ) байгуулчихав. Одоо яахав? Бүх арга барагдлаа. Монголын Ардчилсан Холбооны гишүүд тавин мянга гарлаа. Тусгай хангамж эрх ямба нь өдрөөс өдөрт ганхаж ард түмний мөрөн дээр суусан хөлийг нь доороос хазаж эхэллээ. Одоо эцсийн аргаа хэрэглэх ёстой. Энэ бол эрүүгийн гэмт хэрэг үүсгэн шоронд хатаах чойбалсанч арга  юм. Эрүүгийн гэмт хэрэг үүсгэхийн тулд Монголын Ардчилсан Холбоо хууль зөрчсөн байх ёстой. Ямар  тохиолдолд "зөрчүүлж" болох вэ? Яа­гаав нөгөө жагсаал цуглаан. Энэ  чинь үндсэн хуулиар зөвшөөрсөн эрх шүү дээ. Тийм ээ, гэхдээ үндсэн хуулийг зарлигаар өөрчилж болно.   АИХ-ын зарлиг! Энэ зарлигийг гагцхүү МАХН-ын гишүүд гаргадаг болохоор ялалт бидний гарт! Дэлхийн бусад оронд үндсэн хуулиа зөвхөн нэг намын  гишүүдээс бүрдсэн АИХ өөрчилдөг болов уу? Тэр хамаагүй, урьд нь сталин, цэдэнбал, брежнев, Молом­жамц, Рагчаа, Майдар... нарын гэгээн хөрөг залардаг байсан Сүхбаатарын талбайд хэдэн нусгай банди лоозон барьж зогсоно гэнээ! Зарлиг хэрэгтэй. Талбайд 60-аад мянган хүн цугладаг л биз. Тэд чинь ард түмэн юм уу? Алив цэрэг цагдаа! Саарал ордныг минь тойрч зогсоод хамгаал.

Жагсаал бодгоороо болог. Тэдний санаснаас илүү их хүн ирж жагсав. Ард түмэн цэрэг цагдаагаас айгаагүйдээ биш ээ. Тэднийг ах дүү нарынхаа өм­нөөс арай ч буу шагайхгүй байх гэсэн итгэлдээ хөтлөгдөн ирлээ.  Ардчилал шударга ёс амь наснаас үнэтэй боллоо.   АМЬ НАСНААС ҮНЭТЭЙ БОЛЛОО! Жагсагчид ардын түр хурал, Ард түм­ний онц зөвлөл байгуулахыг шаардав. Мөн намуудын тэгш эрх хаана байна вэ? гэсэн лоозон барьжээ.
Монголын Ардчилсан Холбоонд төв шуудангийн өмнөх «Новости Мон­го­лии» сонины байрыг өгчээ. Зан­дал­чин Чойбалсан үхлийн ту­шаалд, гарын үсэг зурж суусан тэр бай­рыг Монголын ардчилсан холбоо бэлэг­шээсэнгүй. Нөгөө» талаар 50 гаруй мянган гишүүдтэй Монголын ардчил­сан холбоонд арван хүн суугаад ярилцах зайгүй олон жилийн элэгдлээр актлагдсан дусаал гоождог өнөө мар­гаашгүй нурж унах гэж буй жижиг сууц өгөхдөө эрх баригчдын сэтгэл   өвдсөнгүй. Ардчиллыг тийм сууцанд хурал зөвлөлгөөнөө явуулж болно гэж үзсэн нь басамжлал уу? доромжлол   уу? Саарал ордны тансаг өргөөнөө зөөлөн хивсэн дунд тааламжтайяа сууж буй эрх мэдэл бүхий П.Очирбат та бүх дэлхийг цочоон гайхуулж, хиллэж буй хоёр их, гүрнээ тааламижгүй мушилзууланхан Азид ардчиллын алтан хараацай болон гарч ирсэн МоАХ, Монголын Ардчилсан Нам, МСДН, ҮДН-уудын талаархи бодол санаа үнэлгээ цэнэлгээгээ өөрчлөх болоогүй юу? Энэ бүхнийг таны хүн чанарт анхааруулж байна. Нэг даргыг нөгөө даргаар сольсон явдлыг бид шинэчлэл гэж үзэхгүй. Гагцхүү ардчилсан хүчнүүдийн тулган шаардах бичигт өгүүлсэн шаардлагыг биелүүлсэн тохиолдолд жинхэнэ шинэчлэл гарна гэж үзэж байна. Ард түмний шаард­лагыг үл хэрэгсэх нь дарангуйлал юм.
Ард түмэн тэмцлийн тайван хэлбэ­рээр үргэлжлүүлэх болно. Үүний дотор ажил хаялт орно гэдгийг анхааруулъя. Ажил хаялт нь ард түмний шударга шаардлагаас үүдэн гарна. Ажил хаял­таас үүссэн хохирлыг эргээд ард түмнээр нь төлүүлнэ гэдэг угтаа харгис­лал юм. Харин ард түмний хүсэл зори­гийг боогдуулсан  тэр  эрх  мэдэлтнүүд хариуцлагад татагдах ёстой. Тэднийг ард түмний шүүхээр гэсгээх ёстой. Монголд ардчилал ялан тогтнох энэ агшныг алдаж  болохгүй. Хэрэв тэгвэл нэг намын дарангуйлал дахин нөмрөх болно. Улсын минь түүхэнд дахиж үл олдох энэ завшааныг нүдний цэцгий мэт хайрлавал зохино. Монголгчууд бид бүхэл үеийн турш хоорондоо дайсагналаа. Үүний дүнд гагцхүү ард түмэн хохирсоноос ямбатнууд хохирч байгаагүй. Одоо болъё! Одоо хүн шиг амьдаръя.
Эрх чөлөөгөө чухалчилъя. Айдсын хар үүлийг ярж үнэний гэгээ тусгасан Монголын Ардчилсан Холбооны гэрэлд эрх чөлөөтэй, эрүүл ухаантай, үнэнийг хэлж чаддаг, үнэнээр амьдарч чаддаг хүний дайтай хүн явахыг хүссээ юм аа. Монголын Ардчилсан Холбоонд гишүүнээр элссэн учир гэвэл ийм байна.